၀ါေခါင္လခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲ သမုိင္းအက်ဥ္း

အွ္ဆံင္းလာဆာ္ကို၀္ဟွာေဍ...

႓ုဂ္ထင္းထါင္ လာခုဂ္ခါင္ၟစူးယုိ၀္ ဟွယ့္စါင္းကုိဲ႓း ထုိင့္ဖူၟ၀ါဲသယ္လု္ဖး ေဏ၀္ၟ႓းလာၟ ဆု္သာထံင္ဏါင္း ဏင္စယ္အု္ဟွင္ၟ လု္ skykaren ႓ု္လ၀့္ဖုိင္ မာေဏ၀္ၟထဟွံင္ ေဍာဟ္လင္ထါင္ အု္သင့္ ဍဳဂ္လင္႓းယုိ၀္ေဆ၀္ၟလွ္။

ဖႜံဳဆုိဒ္ေဖါဟ္လာခုဂ္ခါင္စူး ထူ႔ရူ႕ယုိ၀္ ကာလာစါင္းထင္း တာကစၥတန္ မူၟထင္းလု္ဖါခ၀့္ (BC-1864)၊ ကာလာလု္ထံင္ဍာ္႓း တိ႓က္ခါန္ၟဖုိင္ (BC-1866) ဏိင္း၊ ထံင္ၟထီ့ခါန္ၟဏီ့႓ိင္းအု္႓ုိင္ဆုိင္ဏွ္ အွ္ပု္ထုက္ေ၀့(ဏီ့)ဏိင္းခါ့ ကို၀္ေ၀့ ကႏၱာရ၀တီ ႓ီက်ံင္ကိက္ေခႜါဟ္ ထီ့ေဆ၀္ေမံယြာ ဆု္လင္ဍာဏွ္ ကဲထင္းေ၀့လာခုဂ္ခါင္စူး ဆု္ဖၚဆု္မာ (BC-1865) ဏိင္းခါ့ဏွ္ေဆ၀္လွ္။

ေဍာဟ္ေထာတ္ေနာတ္၀း ေယွာတ္၀ီးလာၟၟၟအင္းသံင္းဆ၀့္ပ၀္ပ်ဳက္ေ၀့ဏွ္ဟွး….
.ႃပႜဴးလာဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္အွ္လု္ဟွိင္း၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္လု္ဃွင့္၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍေမာ၀္ၟဖါၟ၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍဖူၟ၀ါဲ၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍထီသို၀္၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ လု္ဍံဳတု္၀ါန္႔၊ အွ္႓းေခါဟ္လံင္ဆုဂ္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းမိင္လးကႜာလု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းသြးေခါဟ္လံင့္ထာ္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းဍံဳလင့္ဖင့္က်ာလု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္မိင္လု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္ဖႜိဳ၀္လု္ေဃွ၀္၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ကံု၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ရံု႕ လု္ဟွိင္းလု္ဃွင့္၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍေမာ၀္ၟဖါၟဖူၟ၀ါဲ ကို၀္စုိ၀္ေဍပႜဴးလာ ဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္႗။

မု္ခါင္စူးဏွ္ဍ၀္ ခါြဖုိင္တာင္လင္ေ၀့ဍး ေမ၀္ထံုဍဴး ႏဦု႔ဍဴး၊ ေမ၀္အါင္ထံင္ ႏဦု႔႓ိင္း၊ သာကဲုသး ႏဦု႔ဖႜံဳး၊ ဆီ့ေဖါဟ္ ႏဦု႔ကုဂ္၊ ဖ၀့္၀ီၟလး ႏဦု႔ထါင္၊ လူးအြာယါင္ ႏဦု႔ယါင္၊ ထီ့လု္ထဦု႔ခံု ႏဦု႔မိင္ဏွ္လွ္။ ခါင္ၟစူးဟွင္ၟ ႓းဆူ႔လင္ ႏဦု႕မိင္ဍဳဂ္ပါင္ဏွ္ မြာဲ႓းဏွ္လယ့္စာ္႓ို၀္ ေကာ၀္ၾကင္ဟု္မႝီၟမူးခါြ႕လုက္ဆိင့္လု္ဖး အွ္ေ၀့ဍး မူၟႏဦု႕မူၟအု္ေခါဟ္က်ံင္ ပါလၜလင္ေ၀့ ဟု္ႏဦု႕မူး၊ ဟု္ႏဦု႕ခါြ႕ ႏဦု႔ဟွာဏွ္ေဆ၀္လွ္။

ေမ၀္ထံုဍဴး ႏဦု႕ဍဴး၊ ေမ၀္ထံင္ႏဦု႔ထံင္သယ္ဏွ္ဍ၀္ မြာဲေ၀့ဍး၀ီးလာႏဦု႕ဟွာဟု္စၚ ေမံသးဆု္ေသွ္ယာ၊့ ဏါၟဆု္ေသွ္ယာ့၊ ႏုိ၀္ေဖႜ၀္ဆု္ေသွ္ယာ့၊ ဏင့္ဆာဆု္ေသွ္ယာ့၊ သုင္းသာအွ္လင္ၟဍာ ႏဦု႔မိင္ဏွ္လွ္။

(၁)ေ႓့ေမ၀္ထံုဍဴးအွ္ကံု ဆိက္ပႝိက္သုိ၀္ ေဖါဟ္လီလု္ဖး အွ္ကံုအွ္ရံု႕ သၞ၀့္ဃွဴ႕ဃွင္အွ္ တု္တြယ္စူးဆိက္ပႝိက္လာၟကို၀္႓ႜင္ေဍ…။

(၂)ေ႓့ေမ၀္ထံင္ဏီ့႓ံင္းကာထိက္သာသို၀္ ေမာ၀္ၟထာ္ ဖါၟထာ္ ေဖါဟ္လီဏီ့ခ၀့္လု္ဖး လင္ဖါဆိင္းျပာလု္ေဃွ၀္၊ အွ္ကာထိက္သာကို၀္ဆုိ၀္ေဍ…။

(၃)ေ႓့သာကဲုသးသို၀္ ထုိင့္ဖူ.၀ါဲ ေမာ၀္ၟထာ္ ဖါၟထာ္လု္ဖး အဲကဲုေလာဟ္သာ၊ သာကဲုေလာဟ္သာ၊ သာထိင္ၟေလာဟ္သာ၊ သုင္းသာဆါင္းကၚလု္အွ္ သုင္းသာဆုိင့္လာၟ ကို၀္႓ႜင္ေဍ….။

(၄)ေ႓့ဆီ့ေဖါဟ္သို၀္ မဲထင္းလု္ေမ့ထာ္ လင္ေထံလု္အွိ၀္ အု္၀ီ.လင္လု္အုိ၀္ အု္လးထင္း အု္ေဖါဟ္ထင္းေဆ၀္ၟ၊ အ္ုေဖါဟ္ေဍာဟ္ထင္းယွာၟထင္း ဟူၟထင္းေ၀့ဍးကုိ၀္႓ႜင္ေဍ…။

(၅)ေ႓့ဖ၀့္၀ီၟသို၀္ ဍိင္ယိက္ထင္း ဍိင္ႏုိင္ၟမုိင့္စြးထင္းသို၀္ ေဖါဟ္လီေမာ၀္ၟထာ္ ဖါၟထာ္လု္ဖး ဍိင္ယိက္ထင္း လင္ေဖါဟ္လင္လီ ထု္ယ၀္.ျပာထာ့ အု္ရၜႏိုင္ၟမုိင့္ဍးေ၀့ ကို၀္႓ႜင္ေဍ…။

(၆)ေ႓့ထီ့ခႜိင္းသို၀္ ေဖါဟ္လီေမာ၀္ၟထာ္ ဖါၟထာ္သယ္လု္ဖး အွ္ဆံင္းအွ္ခႜါင့္၊ ယွဴးခႜိင္း႓ွ္ယ၀့္လာ.ကို၀္ဆုိ၀္ေဍ…။

(၇)ေ႓့လူးအြာသို၀္ ေမာ၀္ၟထာ္ ဖါၟထာ္ေဖါဟ္လီသယ္လု္ဖး သုင္းသာေဟွ၀္အြာလာၟကို၀္ဟွာေဍ၊ ဆု္ဖၚဆု္မာလု္အု္ေဟွ၀္အြာဏွ္ မာပၱံင္ကဲလာၟဆာ္ ကို၀္ဆုိ၀္ေဍ….။

ေဍာဟ္ေထာတ္ေနာတ္၀း ေယွာတ္၀ီးလာဟွံင္ သုင္းေကသာယွာၟ ေမာ၀္ၟေဍာဟ္မာန္ထ၀့္သယ္ဏွ္ ကိက္လင္ေ၀့ လူးယါင္ ခဦု႕ (ခြ)ထင္းစးေခါဟ္ ေဆာတ္ဖးရာဓနာၟ ခါင္.ေဖွ္စူးဏွ္ေဆ၀္ၟလွ္။

ႃပႜဴးလာ ဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္၊ အွ္႓းေခါဟ္လံင္ဆုဂ္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းမိင္လးကႜာလု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းသြးေခါဟ္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းလံင့္ထာ္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းဍံဳလင့္လု္ေဃွ၀္၊ အွ္႓းဖင့္က်ာလု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္မိင္လု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္ဖႜိဳ၀္လု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္႓းဏင္ၟလ၀့္လု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္႓းဏင္ၟခႜယ္လု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္႓းခႜံဳးဆါင္းလု္ေဃွ၀္၊ ဏယ္႓းက်ာမာန္လု္ေဃွ၀္၊ ဟွယ့္ထါင္လု္ဍံဳ၊ ဟွယ့္ထါင္လု္တု္၀ါန္႔၊ ဟွယ့္ထါင္လု္ဟွိင္း၊ ဟွယ့္ထါင္လု္ဃွင့္၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ ေဍေမာ၀္ၟဖါၟ၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍဖူၟ၀ါဲ၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ ေဍ႓ုဂ္ထိင္ၟဆါင့္ဆာ၊ ဟွယ့္ထါင္အွ္ေဍထီသို၀္၊ ဟွယ့္ထါင္သုင္းဃွဳဲ႕သာယြာ၊ ဏင့္ဆာၟဆံင္းခႜါင့္၊ အါင္းလံုၟေထံဖါ၊ အါင္းထာေထံ၊ ဆံင္းေ႓့ခႜီ႕ ဖႜိဳ၀္ေ႓့ဖႜါၟ၊ ဟွယ့္ထါင္ေဆာတ္ေဆ၀္၊ ဟွယ့္ထါင္ေဆာတ္ဓံင့္၊ ဟွယ့္ထါင္ေဆာတ္မႝိက္သိင္ၟလာ့၊ ဟွယ့္ထါင္ေဆာတ္ဆု္ေသွ္ဆု္႓း၊ ဟွယ့္ထါင္ဟွယ္ဆု္ဖၚဆု္မာ၊ ဟွယ့္ထါင္ကုက္ကု္လံု႕ကါင္ကာ၊ ဟွယ့္ထါင္ပၱံင္ဆု္ဖၚဆု္မာ၊ ဟွယ့္ထါင္တာင္ေဍာဟ္ ေမာ၀္ၟဖါၟ၊ ဟွယ့္ထါင္တာင္ေဍာဟ္ဟွိင္းဃွင့္၊ ဟွယ့္ထါင္တာင္ေဍာဟ္ဍံဳတု္၀ါန္႔၊ ဟွယ့္ထါင္တာင္ေဍာဟ္အု္ဆုိဒ္အု္ဆ၊ ကဲလာၟေ၀့ကို၀္႓ႜင္ေဍ...႗။

ပ်ဳင္းေထံခြိက္လူးထုိ၀္ဟွံင္ အင္းမာေဏ၀္ၟေမ၀္လု္စယ္ ေမ၀္အါင္ သာကဲုသး ဆီ့ေဖါဟ္သယ္ေဍလူးထုိ၀္ဏွ္ ေဆာတ္ဖးပ်ဳက္ေ၀့….ႃပႜဴးလာ ဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္ ဟွယ့္ထါင္အွ္ လု္ေခါဟ္ထီးေခါဟ္ဍံင္ယုိ၀္၊ ေခါဟ္အြာယင္လူးထုိ၀္…႗ ဍီးထင္းေ၀့ေမ၀္သယ္ ေခါဟ္ဍံင္လံင္ဏွ္ဟွံင္ ခါင္ၟစူးဟွံင္ေ၀့ဍးေဆ၀္ၟလွ္။

ဖႜံဳဆုိဒ္ေဖါဟ္သီး လု္ဏိင္းလု္႓ႜင္ လာခုဂ္ဖုိင္ ကို၀္ဍံဳကို၀္တု္၀ါန္႔ေဍ ခါင္ၟကံုစူးေဆာတ္၀ီးလာ ဆု္ပု္ေယာတ္ဏွ္ လု္ဏိင္းလု္႓ႜင္ ဍးကံုေလာဟ္သာေဖါဟ္လီသယ္ ဟွယ့္ထါင္အွ္ကံု အွ္လာၟေအဃွဴ႕ဃွင္၊ အွ္လာၟသုင္းေအေဟွ၀္၊ သာေအဖါန္၊ ဆု္ဟွယ့္လ၀္ဏွ္ ဏယ္ယ၀့္႓းလု္ေဃွ၀္၊ ပ်ဳက္လာၟေမာ၀္ၟဖါၟ ထူ႕ရူ႕မုင္ၟ႓်ာ ေကႜစိုဒ္ကုက္လာၟ ကု္လံု႕ကါင္ကာ၊ ေဍာဟ္ယွာၟထင္းထ၀့္၊ ယုက္ထ၀့္လာၟ ထံင္ၟသာယွာၟေခါဟ္အြာ၊ အင္းသံင္းဆ၀့္ပ၀္ လ၀္ဟွိဳင့္ေဖါဟ္လီ ရာဓနာၟေဖွ္ေ၀့ မြာဲ႓ို၀္လွ္။

ေမာ၀္ၟဖါၟ သုင္းေကသာယွာၟလု္ဖး အင္းသံင္းဆ၀့္ပ၀္ လ၀္ဟွိဳင့္မာေလာဟ္၀ယ္ ေဖါဟ္လီစူးေခါဟ္လံင္ ခါင္ၟေဖွ္ေဍလူးအြာ လု္ဏိင္းလု္႓ႜင္ လာခုဂ္ဖုိင္ ကို၀္ဏိင္းေဍဏွ္ ကဲထင္းေ၀့ လာခုဂ္ခါင္ၟစူး လင္ေဖါဟ္လင္လီ အု္ထ၀္ထ၀္ အွ္လင္ေထံေဏ၀္ၟမိင္ေ၀့ ထူ႕ရူ႕လု္မိင္ဏွ္ေဆ၀္ၟလွ္။

မူ.ယံင့္ဖါန္

၀ါေခါင္လခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲ သမုိင္းအက်ဥ္း

ကရင္အမ်ဳိးသားမ်ား၏ မဂၤလာရွိေသာ ရုိးရာဓေလ့မ်ားအနက္ ကရင့္ရုိးရာ၀ါေခါင္လ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့ မဂၤလာပြဲေတာ္ အလြန္မြန္ျမတ္ေသာ ရုိးရာပြဲေတာ္တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ဤမဂၤလာပြဲေတာ္သည္ ဘာသာေရးပြဲေတာ္တစ္ခုမဟုတ္ပါ။ ေရွးဘုိးေဘးဘီဘင္ ကရင္လူၾကီးမ်ား၏ အဆုိအမိန္ ့အရ ၀ါေခါင္လသည္ မေကာင္းဆုိး၀ါးမ်ား၏ ျမဴးတူးေပ်ာ္ပါးသည့္ လရာသီျဖစ္သည္။ ထုိမေကာင္းဆုိး၀ါး ၀ိဉာဥ္(လိပ္ျပာ)မ်ားသည္ လူသားတုိ ့၏ ၀ိဉာဥ္ (လိပ္ျပာ)မ်ားထံ ခုိ၀င္ ပူးကပ္မႈျပဳတတ္သည့္အေပၚ လူသားမ်ား၏ ၀ိဉာဥ္ (လိပ္ျပာ)ႏွင့္ ပူးကပ္ကၽြမ္း၀င္မည္ကုိ အလြန္စုိးရြံသျဖင့္ မိဘဘုိးဘြားမ်ားမွာ သားသမီးေျမးျမစ္မ်ား၏ ၀ိဉာဥ္ (လိပ္ျပာ)ကုိ ေခၚျပီး သန္ ့ရွင္းျဖဴစင္သည့္ ခ်ည္ျဖဴျဖင့္ တုတ္ခ်ည္ ခ်ဳပ္ေႏွာင္လုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ျမန္မာျပည္ဟု ယခုေခၚဆုိေသာေဒသသုိ ့ မေရာက္ရွိလာမွီအခ်ိန္ကာလကတည္းကပင္ မြန္ဂုိးလီးယားႏုိင္ငံရွိ ကုန္းျပင္ျမင့္မွေန၍ ကရင့္ရုိးရာခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့အဂၤလာပြဲေတာ္ကုိ ႏွစ္စဥ္ ဆင္ႏႊဲလာခဲ့ၾကပါသည္။ ဟုိးေရွးေခတ္ ဘုိးေဘးဘီဘင္မ်ားသည္ ယခုေခတ္ ကၽြႏု္ပ္တုိ ့ေခတ္ကာလ လူမ်ားႏွင့္ အလြန္ကြဲျပားျခားနားစြာျဖင့္ အသက္ရွည္ၾကာၾကပါသည္။ ေခတ္မွီေဆး၀ါးမ်ားကုိ ရယူသုံးစြဲျပီး အသက္ရွည္ၾကာၾကျခင္းမဟုတ္ေခ်။ ထုိသုိ ့ အသက္ရွည္ၾကာၾကသည့္အတြက္ (ေဖါဟ္လု္ဆီ့ – လီလု္ယာ) (သားသမီးတက်ိတ္ ေျမးတရာ) ဟူ၍ ဘုိးဘြားမ်ား ေျပာစမွတ္ရွိသည္ကုိ ေတြ ့ ရွိမွတ္သားမိပါသည္။ အဆုိပါအဆက္ဆက္ အမ်ားအျပားေသာ သားသမီးမ်ားသည္ နိယာမအရ အခ်ိန္တန္အရြယ္ေရာက္ အိမ္ေထာင္သားေမြးျပဳၾကျပီး ေရာၾကည္ရာ၊ မ်က္ႏုရာ မိမိတုိ ့ ကၽြမ္းက်င္ခုံမင္သည့္ လုပ္ငန္းအစုစုျဖင့္ အရပ္ေဒသအသီးသီးသုိ ့ထြက္ခြါလႈပ္ရွား အသက္ေမြး၀မ္းျပဳၾကသည့္အခါ မိဘဘုိးဘြားမ်ားႏွင့္ အလွမ္းေ၀းကြာၾကျပီး မြန္ဂုိးလီးယားသားအႏြယ္၀င္ မ်ားႏွင့္ ထုိင္း၊ တရုတ္အႏြယ္၀င္လူမ်ဳိးမ်ားတုိ ့ႏွင့္အတူ ေရာေႏွာေနထုိင္လာၾကသည့္အတြက္ မိဘဘုိးဘြားမ်ားက မိမိ၏ သားသမီးေျမးျမစ္မ်ား ကြဲျပား ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ကုိ စုိးရိမ္ပူပန္ၾက၍ ၀ါေခါင္လျပည့္ေရာက္သည့္အခါ တနယ္တေက်းသုိ ့ေနထုိင္ၾကသည့္ သားသမီးေျမးျမစ္မ်ား၏ စီးပြားေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး အစရွိသည္အားျဖင့္ မည္ကဲ့သုိ ့ ျဖစ္ရွိေနသည္မ်ားကုိ ကုိယ္တုိင္ကုိယ္က် ေတြ ့ျမင္သိရွိႏုိင္ရန္ႏွင့္ စီမံေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ရန္အတြက္ စုစည္းကာ တခ်ိန္တေနရာတည္း၌ပင္ လုိအပ္သလုိ စီမံေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ သားသမီးေျမးျမစ္မ်ားအတြင္း အျပန္အလွန္ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးျပီး စိတ္၀မ္းကြဲျပားမႈမရွိေစရန္ တစုတစည္းတည္း ဆုံးမဩ၀ါဒေပးႏုိင္ရန္လည္း ျဖစ္ပါသည္။

ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ေရၾကည္ရာ၊ မ်က္ႏုရာ ျမန္မာျပည္သုိ ့ ဆင္းသက္ထြက္ခြါလာၾကသည့္အခါ အုပ္စုခြဲ၍ “ေမာ၀္ထၚ”(အမိဘက္) “ဖါထၚ” (အဖဘက္)အုပ္စုႏွစ္စု ျဖစ္ေပၚခဲ့ၾကသည္။ ထုိသုိ ့အုပ္မကြဲမွီကတည္းက တဦးႏွင့္တဦး ျပန္လည္မွတ္မိေစရန္ႏွင့္ အခ်င္းခ်င္း အသိအမွတ္ျပဳေစာင့္ေရွာက္ႏုိင္ေရးကုိ ရည္ရြယ္ျပီး မိဘဘုိးဘြားမ်ားျဖစ္သည့္ ကရင့္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက မိမိ၏ လက္ေကာက္၀တ္အသီးသီးတြင္ အမွတ္သညာအျဖစ္ ခ်ည္ဖြဲ ့ေႏွာင္ေပးခဲ့ၾကသည္။ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ကုိဘီသႏၱာရအား ျဖတ္သန္းရာတြင္ မုိးအမ်ားဆုံးရြာေသာလျဖစ္သည့္ ၀ါေခါင္လတြင္ ျဖတ္သန္းလာခဲ့ၾကသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သဲကႏၱရအား ျဖတ္သန္းရာတြင္ မုိးမ်ားရြာသည့္အတြက္ အပူဒဏ္ခံႏုိင္ျခင္း၊ ေသာက္သုံးေရမ်ား အလြယ္တကူ ရရွိျခင္းတုိ ့ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထုိသုိ ့ သဲကႏၱရာမျဖတ္သန္းမွီ တဦးႏွင့္တဦး ျပန္လည္မွတ္မိၾကေစရန္ ရည္ရြယ္၍ လက္ေကာက္၀တ္တြင္ အမွတ္အသားအျဖစ္ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့ေႏွာင္ေပးျခင္းျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ ထုိ ့အျပင္ ၀ါေခါင္လတြင္ ကရင္လူမ်ဳိးတုိ ့သည္ လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္အတြင္းသုိ ့၀င္ ေရာက္လုပ္ကုိင္ၾကသည့္ အခ်ိန္အခါျဖစ္သည့္အေလွ်ာက္ အလြန္ပင္ပန္းသျဖင့္ မေကာင္းဆုိး ၀ါးမ်ား ပူးကပ္သည့္အခါ လူ၏ခႏၶာကုိယ္၌ရွိေသာ ၀ိဉာဥ္ (လိပ္ျပာ)မ်ား လႊင့္ပါးမသြားေစဘဲ အစားအေသာက္မ်ားမ်ား ပုိမုိစားသုံးႏုိင္ရန္ရည္ရြယ္၍ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့ျခင္း ျပဳလုပ္ၾကသည္ဟု ယုံၾကည္ၾကသည္။

ကရင္ရုိးရာခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲေတာ္သည္ စင္စစ္အားျဖင့္ အလြန္ေကာင္းျမတ္သည့္ အႏွစ္သာရႏွင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ား ပါရွိပါသည္။ ကရင္လူမ်ဳိးသည္ စိတ္ထားျဖဴစင္သန္ ့ရွင္းျပီး၊ ကံတရားအေပၚ သက္၀င္ယုံၾကည္အားကုိးေသာ လူမ်ဳိးတမ်ဳိးျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ အစဥ္သျဖင့္ ကံေကာင္းအေၾကာင္းလွေစရန္ႏွင့္ မေကာင္းသည့္အေၾကာင္းတရားမ်ား ၾကဳံေတြ ့ ခံစားရျခင္းမ်ဳိး မရွိေစရန္အတြက္ မိဘဘုိးဘြားမ်ားမွ ေမတၱာပုိ ့သ ဆုေတာင္းပထနာ ျပဳေပးျခင္းလည္းျဖစ္ပါသည္။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ဆုိရပါလွ်င္ ကရင္အမ်ဳိးသားထုအတြင္း စည္းလုံးညီညြတ္စြာျဖင့္ ေနထုိင္လႈပ္ရွားျခင္း၊ ေကာင္းျမတ္သည့္ ကုိယ္က်င့္တရားႏွင့္ျပည့္စုံရန္ အားထုတ္ၾကဳိးပမ္းေစျခင္း၊ မိမိ၏အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓါတ္မ်ား ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား တုိးတက္ပြားမ်ား ရွင္သန္ႏုိးၾကားေစျခင္းမ်ားကုိ ျပည္လည္လွစ္ဟႏုိးဆြေပးသည့္ ကရင့္ရုိးရာ ၀ါေခါင္လ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့ မဂၤလာပြဲေတာ္ကုိ အစဥ္အလာမပ်က္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း က်င္းပလုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ကရင့္ရုိးရာ၀ါေခါင္လ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲေတာ္သည္ ေတာင္ေပၚ၊ ေျမျပန္ ့ ကရင္တစ္မ်ဳိးသားလုံး၏ မဂၤလာရွိေသာေန ့ၾကီးတေန ့ ျဖစ္ပါသည္။ ဤကဲ့သုိ ့ ကရင္မိဘဘုိးဘြာားမ်ား၏ တစ္ခုတည္းေသာ ရုိးရာအေမြအႏွစ္ၾကီးျဖစ္ျပီး ကရင္အမ်ဳိးသားအားလုံး၏ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကုိ တည္ေဆာက္ေပးခဲ့ေသာ ေန ့ၾကီးတေန ့ လည္းျဖစ္ပါသည္။
ကရင့္ရုိးရာ၀ါေခါင္လ ခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲေတာ္သည္ ၀ါေခါင္လဆန္း ၁ ရက္မွ ၁၅ ရက္ လျပည့္ေန ့အထိ ႏွစ္စဥ္ က်င္းပလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကျပီး လမည့္ ကရင့္သကၠရာဇ္ ၂၇၄၈ ခုႏွစ္၊ ၀ါေခါင္လဆန္း ၁၅ ရက္ လျပည့္ေန ့တြင္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမွ ကရင္အမ်ဳိးသားမ်ား ၀ါေခါင္လခ်ည္ျဖဴဖြဲ ့မဂၤလာပြဲေတာ္အား စည္ကားသုိက္ျမဳိက္စြာက်င္းပလုပ္ေဆာင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ဖားစည္သံမွ ကူးယူတင္ၿပထားသည္။

ဖါးစည္သံ

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

စာေပစိတ္ဓာတ္ကို သံုးသပ္မိျခင္း...

ကရင္လူမ်ိဳးသည္ စာေပယဥ္ေက်းမွဳ ျပည့္စံုစြာရွိသည့္ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တုိင္းရင္းသား
လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳခံရျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ စာေပယဥ္ေက်းမွဳကေတာ့ ရွိသည္။ တုိးတက္မွဳကား မရွိ၊ တုိးတက္ေအာင္လည္း စိတ္မကူးၾက၊ စာေပစိတ္ဓာတ္ျပည့္၀သူ အလြန္ရွားသည္။ ဒါေၾကာင့္ ကရင္သည္ လူဦးေရနဲ႔ ၾကည့္လွ်င္ စာေပစိတ္ဓာတ္ နည္းေသးသည္ဟု ဆုိလ်ွင္ မွားမည္မထင္။

စာရွဳသူအေနျဖင့္ ကရင္သည္ စာေပစိတ္ဓာတ္နည္းသည္ကို လက္မခံႏုိင္လွ်င္ လက္ရွိ ကရင္စာေပအဆင့္အတန္းႏွင့္ ကရင္လူမ်ိဳးတုိ႔ ေန႔စဥ္သြားလာလွဳပ္ရွားေနသည္ ဆန္းစစ္ၾကည့္လွ်င္ အေျဖေပၚပါလိမ့္မည္။
သို႔အတြက္ စာေပစိတ္ဓာတ္ ရွိမရွိ သိခ်င္လွ်င္ ကရင္တစ္ေယာက္ကို ကရင္စာေရးခုိင္းၾကည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ဖတ္ခုိင္းၾကည့္ပါ။ အေျဖမည္သို႔ ထြက္လာမည္နည္း။ ထုိ႔ထက္ပို၍ သိသာသည္က ကရင္ေတြ ေနထုိင္ၾကသည့္
ျမိဳ႕၊ရြာေတြမွာ ကရင္စာေပ ဖြင့္လွစ္သင္ၾကားျခင္း၊ အလြန္နည္းလုိ႔ပါပဲ။ ဒါ ဘယ္သူမွ ျငင္းလုိ႔မရသည့္ သာဓကတစ္ခုပါ။ ကရင္ျဖစ္ျပီး ကရင္စာကို ျပန္ေလ့လာသင္ယူရန္ ၀န္ေလးေနလွ်င္ စာေပစိတ္ဓာတ္ မရွိသူပင္ျဖစ္သည္။ ´စာေပစိတ္ဓာတ္ဟူသည္ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္ရဲ႕ အေျခခံျဖစ္၍ စာေပစိတ္ဓာတ္မရွိလွ်င္ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္မရွိျခင္းႏွင့္ အတူတူပင္ျဖစ္သည္´။


ဒါေၾကာင့္လည္း အမ်ိဳးခ်စ္သူတုိင္း မိမိစာေပကို ျမွင့္တင္ၾကသည္ ဟု စာေပပုဂၢိဳလ္ၾကီးမ်ားက ဆုိစမွတ္ျပဳၾကသည္။ ကရင္လူမ်ိဳးသည္ မိမိ၏စာေပကို အထင္ေသး၏။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ေသးလွ်င္ ဘယ္ေသာအခါမွ ေအာင္ျမင္မွဳမရွိႏုိင္ေပ။ ကိုယ့္ေျခေထာက္ကို ျပန္ရုိက္လွ်င္ ကိုယ္ပဲ အသားနာမည္။ ကိုယ့္မိသားစုကို ကိုယ္မခ်စ္လွ်င္ အဘယ္သူ လာခ်စ္မည္နည္း။ ကိုယ့္မိသားစု အခက္အခဲကို ကိုယ္မကူညီလွ်င္ ကိုယ္ပဲ ဒုကၡေရာက္ႏုိင္သည္။ ကိုယ့္စာေပ
ကို အထင္ေသးလွ်င္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အထင္ေသးသည္ႏွင့္ အတူတူပင္။

ကရင္လူမ်ိဳးသည္ ပညာတတ္ၾကီး၊ ပညာရွင္ၾကီး မဟုတ္သည့္တုိင္ ပညာတတ္ေတ့ာ ရွိပါသည္။ ပညာတတ္ဟု ဆုိရာမွာ ယေန႔ ကရင္လူမ်ိဳးထဲမွ ပညာေရး၀န္ထမ္းမ်ား၊ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ား၊ ဘြဲ႔ရပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ဘာသာေရးေခါင္ေဆာင္မ်ား စသူတုိ႔ကို ဆုိလုိပါသည္။
၎ပုဂၢိဳလ္တုိ႔သည္ အမ်ိဳးသား စာေပအတြက္ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္ေနသနည္း။ ရွင္းပါသည္။ ဘာမွ လုပ္ေဆာင္ျခင္း မေတြ႔ရေသးေပ။ ေနာင္လည္း ေတြ႔ရမည့္ပံုမေပၚ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ယေန႔ ေခတ္ပညာ
ဆည္းပူးေနေသာ ကရင္လူငယ္ ေမာင္မယ္မ်ားသည္ မိမိစာေပကို လံုး၀စိတ္မ၀င္စားလုိ႔ပါပဲ။

သို႔ေသာ္ အနည္းစုေတာ့ ရွိေကာင္းရွိမည္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္သာ စာေပကို စိတ္၀င္စားမည္ဆုိလွ်င္ အမ်ားကို
လႊမ္းျခံဳႏုိင္မည္မဟုတ္ေပ။ တစ္နည္းေျပာရလွ်င္ စာေပတုိးတက္ေအာင္ မလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကရင္လူမ်ိဳးသည္ စာေပစိတ္ဓာတ္ မရွင္နုိင္ေသးဟု ေကာက္ခ်က္ခ်ရပါလိမ့္မည္။
စာေပစိတ္ဓာတ္ႏွင့္ပတ္သက္လုိ႔ စာေရးသူေတြ႔ရသေလာက္ ေခတ္ပညာတတ္ လူငယ္ေတြကို တီးေခါက္ၾကည့္ေသာအခါ စာေပစိတ္ဓာတ္ မရွိမွန္းသိရသည္။ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔ႏွဳတ္ဖ်ားမွ စာေပအေၾကာင္း ထြက္မလာလုိ႔ပါပဲ။ စာေရးသူသည္ ကရင့္ဓေလ့မေပ်ာက္ပ်က္ရန္ ရည္သန္ျပီး တတ္ႏုိင္သေလာက္ ကရင္ေရးရာ စာအုပ္ေတြကို မၾကာမၾကာ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ျဖစ္သည္။
တစ္ေန႔တြင္ စာေရးသူ ထုတ္ေ၀ထားေသာ စာအုပ္ေတြကို ကရင္လူမ်ိဳးအမ်ား ေလ့လာဖတ္ရွဳႏုိင္ရန္ အမ်ားျမင္ႏုိင္သည့္ ေနရာတစ္ခုမွာ ခ်ထားပါသည္။အဲသည္အခ်ိန္မွာ ဥပေဒေက်ာင္းသားတစ္ဦးက စာအုပ္ခ်ထားသည္ကိုေတြ႔ေတာ့ တရွိန္ထုိးေျပးလာၾကည့္ကာ အနားေရာက္မွ ကရင္စာအုပ္မွန္းသိေတာ့ ၾကည့္ေတာင္ မၾကည့္ေတာ့ဘဲ လွည့္ထြက္သြားသည္။
ေနာက္တစ္ေယာက္က ေဆးေက်ာင္းသားတစ္ဦးပါ။

သူနဲ႔စာေရးသူ စကားစပ္မိရာ စာေပအေၾကာင္းဘက္သို႔
ေရာက္သြားသည္။ သူက `ကရင္စာဟာ ဘယ္ေနရာမွ အသံုးမ၀င္ပါဘူးကြာ၊ကရင္စာ မတတ္ေတာ့လည္း ဘာျဖစ္လဲ၊ ကရင္စာတတ္ေတာ့လည္း စီးပြါးေရး အေထာက္အကူျပဳတာ မဟုတ္ဘူး၊ ေခတ္မမွီတဲ့ ပညာေရးတစ္ခုကို ၾကိဳးစားပမ္းစား သင္ယူေနလွ်င္ အခ်ိန္းျဖဳန္းတာနဲ႔ အတူတူပဲ။ အခ်ိန္ကို အက်ဳိးရွိရွိ အသံုးခ်စမ္းပါ`…လုိ႔ေျပာသြားပါတယ္။ သူ႔အျမင္မ်ိဳး ကရင္လူငယ္ေမာင္မယ္မ်ားထဲမွာ ဘယ္ေလာက္ရွိေနျပီလဲ ဟု မေျပာတတ္ေတာ့ေပ။ မ်ားမ်ားသာ ရွိလွ်င္ေတာ့ ကရင္လူမ်ိဴး ျမန္ျမန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္မွာ ေသခ်ာသည္။

ေခတ္ပညာ ဘယ္ေလာက္ေတာ္ေတာ္၊ ဘယ္ေလာက္တတ္တတ္၊ အမ်ိဳးသားဘာသာစကားႏွင့္ စာေပကို
စိတ္၀င္စားမွဳ မရွိသေရြ႕ စာေပစိတ္ဓာတ္ရွိသူဟု မဆုိထုိက္ေပ။ ပညာတတ္တစ္ေယာက္အျဖစ္ေတာ့ အသိအမွတ္ျပဳ ခံရေကာင္းခံရပါလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ တန္ဖုိးရွိေသာ သူတစ္ေယာက္အျဖစ္ေတာ့ သမုိင္းတြင္ရစ္မည္ မဟုတ္။
စာေရးသူ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ရွိေလသည္။ သူက အေ၀းသင္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားပါ။ ကရင္စာေပနည္းျပလုပ္ခဲ့သလုိ လုပ္အားေပးဆရာလည္း လုပ္ခဲ့ဖူးသည္။ ရုတ္တရက္ၾကည့္လွ်င္ေတာ့ စာေပစိတ္ဓာတ္ အေတာ္ရွိပံု ထင္ရသည္။ ဘယ္မွာဟုတ္မွာတုန္း။ ေနာက္မွ သူ႔မွာ စာေပစိတ္ဓာတ္ ေလးေလးနက္နက္ မရွိမွန္း သိလုိက္ရသည္။ ျဖစ္ပံုက ဒီလုိပါ။သူနဲ႔ စာေရးသူသည္ ေျပာမနာ ဆုိမနာ တစ္ေယာက္အေၾကာင္းတစ္ေယာက္သိသူေတြ ျဖစ္သည္။ ကိစၥတစ္ခုေပၚတုိင္း ဆက္သြယ္ၾကသည္။

တုိင္ပင္ၾကသည္။ သူက စာေရးသူကို ဆက္သြယ္ရန္ အျမဲလုိလုိ စာေရးအေၾကာင္းၾကားေလ့ ရွိသည္။
သူ႔စာက ကရင္လုိ တစ္ခါမွ မေတြ႔ရပါ။ တကယ္လုိ႔ စာေပစိတ္ဓာတ္ရွိလွ်င္ ပိုးကရင္အခ်င္းခ်င္း ပိုးကရင္လုိသာ ေရးသင့္သည္။
ထုိနည္းတူ ကရင္အမ်ားစုသည္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ဆက္သြယ္ရာမွာ ကိုယ့္ဘာသာစကားစာေပေရးထံုးႏွင့္ ဆက္သြယ္သည့္အေလ့အထ အလြန္နည္းေသးသည္။ ဒါေတြကို ၾကည့္လွ်င္ ကိုယ့္စာေပကို ခ်စ္ရာမေရာက္ဘဲ ႏွစ္ရာေရာက္သည္။ ကိုယ့္စကား၊ ကိုယ့္စာေပ ေျပာတတ္၊ ေရးတတ္လ်က္သားနဲ႕ မေျပာ၊ မရးဘူးဆုိလွ်င္ ကိုယ့္လူမ်ိဳးတံုးေအာင္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ဘာျခားဦးမည္နည္း…။

ဒါေၾကာင့္ `ငါ စာေပစိတ္ဓာတ္ရွိသည္ `ဟု ေအာ္ရံုႏွင့္မျပီး၊ အေျပာနွင့္အလုပ္ တစ္ထပ္တည္းက်ေအာင္ လုပ္သင့္ပါသည္။ ေနာက္ျဖစ္ရပ္တစ္ခုကား ေႏြရာသီ ေက်ာင္းပိတ္သည့္အေတာအတြင္း စာေပစိတ္ဓာတ္ရွိေသာ ရြာေတြက ကရင္စာေပသင္တန္း ဖြင့္လွစ္ၾကသည္။ သင္တန္းဖြင့္ေတာ့ ျပႆနာႏွင့္ တုိးျပန္သည္။ အေၾကာင္းကား ပညာတတ္ သမီးတစ္ေယာက္က ကရင္စာ လာသင္သည္။ သူမ စာလာသင္သည္ကို မိဘေတြက မၾကိဳက္ၾက၊ မသင္ရန္ တားျမစ္သည္။ ေနာက္ေတာ့ သူမ၏ အေမက `ကိုယ့္အလုပ္ကိုယ္လုပ္တာ အေကာင္းဆံုးပဲ သမီး၊ ကရင္စာေပနည္းျပေတြလုိ ေလလြင့္မေနနဲ႔၊ သူတုိ႔ေတြက အျမင္က်ဥ္း၊ အယူသီး၊ အစြန္းေရာက္ေတြ၊ ကရင္စာသင္ေနမယ့္အစား ဂ်ဴရွင္ၾကိဳတက္ထားႏုိင္ရင္ သမီးအတြက္ ပိုေကာင္းေသးတယ္။ သမီးက ကရင္စာကို ၾကိဳးစားပမ္းစား သင္ယူေနတာ ဘ၀ေရွးေရးအတြက္ ဘာအေထာက္အကူျပဳမွာမုိ႔လုိ႔လဲ` စသည္ျဖင့္ သူ႕သမီးေလးကို တရေဟာ ေျပာခ်သြားသည္။

ျပီးေတာ့ သူမအေဖကလည္း စာေပနည္းျပေတြဆီသြားကာ `နင္တုိ႔သင္တန္းဖြင့္တာ ဘယ္သူဖြင့္ခုိင္းလုိ႔လဲ၊ သင္တန္းေၾကာင့္ ကေလးေတြ ပ်က္စီးကုန္ျပီ၊ နင္တုိ႔သင္တန္းက ဘယ္မွာ တကၠသုိလ္ ရွိလုိ႔လဲ၊ ကရင္စာေပသင္တန္းေအာင္ျမင္ရင္ေရာ အလုပ္ခန္႔စရာ ရွိလုိ႔လား၊ အဓိပၸါယ္မရွိတဲ့ အလုပ္ေတြ ေလွ်ာက္မလုပ္ပါနဲ႔၊ နင္တုိ႔လုပ္ရပ္ကို ရပ္တန္းက ရပ္ပါေတာ့` စသည္ျဖင့္ ေျပာသြားသည္။
သူတုိ႔စကားေၾကာင့္ အားလံုးက ဇေ၀ဇ၀ါ ကေမာက္ကမ ျဖစ္ကုန္သည္။ တရြာလံုးက သူတုိ႔ကို ဘယ္သူမွ မလြန္ဆန္ရဲေပ။ ေနာက္ေတာ့ သင္တန္းရက္မေစ့ဘဲ တစ္၀က္တစ္ျပက္ႏွင့္သာ အဆံုးသတ္လုိက္ရသည္။
ထုိ႔ျပင္ စာေပစိတ္ဓာတ္ မရွိသည္ထက္ မသိတာက ပို၍ပင္ ခက္ေသးသည္။ ေက်းလက္ေဒသ တစ္ခ်ိဳ႕ ရြာေတြဆုိလွ်င္ ေအးေဆးလြန္းလွသည္။ ပညာေရးအသိ၊ က်န္းမာေရးအသိ၊ ႏုိင္ငံေရးအသိ၊ အမ်ိဳးသားေရးအသိ၊ စာေပအသိစသည့္ အသိဟူသမွ် မရွိေသးေခ်။ ရုိးရာဓေလ့ေတာင္မွ လုပ္သာလုပ္ျပီး ဦးတည္ခ်က္ မသိၾကေခ်။

အခ်ိန္တန္လွ်င္ လယ္လုပ္သူက လယ္ထဲဆင္း၊ ျခံသမားက ျခံထဲ၀င္၊ အေရာင္းအ၀ယ္သမားက အေရာင္းအ၀ယ္ရွာ သည္လုိႏွင့္ပဲ လည္ပတ္ၾကသည္။ စာေပသင္ရေကာင္းမွန္း မသိၾကေခ်။ စာေပအသိ မရွိေတာ့ စာေပစိတ္ဓာတ္ကား အဘယ္မွာ ရွိမည္နည္း။ အမ်ားစုက ကရင္စာေပကို မတတ္ၾကေပ။ အဲလုိရြားလည္း ရွိေသးသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ေရးထံုးကြဲ၍ မသင္ယူႏုိင္ဟု ဆင္ေျခလက္ေျခေပးတတ္ေသးသည္။ စာေပေရးထံုး ဘယ္လုိပဲ ကြဲျပားကြဲျပား၊ စာေပစိတ္ဓာတ္ ရွိလွ်င္ေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာစကားႏွင့္ သင့္ေတာ္သည့္ ေရးထံုးတစ္ခုေတာ့ တတ္ထားရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ဥပမာ -စေကာကရင္ဆုိလွ်င္ စေကာကရင္စာ တတ္ရမည္။ အလားတူ ပိုးကရင္လည္း ပိုးကရင္စာ တတ္ရမည္ျဖစ္သည္။

စာေပေရးထံုး အမ်ိဳးမ်ိဳးထဲမွ အေရွ႕ပိုးကရင္ ေရးထံုး(ေရွးေဟာင္း၊ကရင္စာ)နွင့္ ယေန႔ ကရင္သံဃာေတာ္မ်ား အခန္းက႑ကို အလ်ဥ္းသင့္လုိ႔ အက်ဥ္းမွ် ေျပာလုိပါသည္။(ပုတ္ခတ္ေ၀ဖန္ျခင္း မဟုတ္ပါ)
ျမိဳ႕ၾကီးျပၾကီးမွာ ကရင္သံဃာေတာ္မ်ား ဦးစီးဦးေဆာင္သည့္ ပရိယတၱိစာသင္တုိက္ေတြ ရွိပါသည္။ ကရင္ဘုန္းၾကီးေတြ ထုိင္သည့္ေက်ာင္းဆုိလွ်င္ စာသင္သား အမ်ားစုကေတာ့ ကရင္ေတြခ်ည္းသာ ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္ သူတုိ႔ေလးေတြ ကရင္စာ မတတ္ရွာေပ။ေက်ာင္းထုိင္ဆရာေတာ္ကိုယ္တုိင္က ကရင္စာ ေရးႏုိင္၊ဖတ္ႏုိင္မွဳ အားနည္းေလေတာ့ အမ်ိဳးသားအက်ိဳး၊ စာေပအက်ိဳး ဘယ္လုိထမ္းေဆာင္မည္နည္း။
(ပရိယတၱိ ထူေထာင္ျခင္း၊ စာေပသင္ၾကား ပို႔ခ်ျခင္းသည္ စာေပမ်ိဳးဆက္သစ္ ေမြးထုတ္ျခင္း မဟုတ္ဟု မဆုိလုိပါ) စာေပ တသီတတန္းတတ္ျပီး ကရင္စာေပ စိတ္ဓာတ္ မရွိသည္ကို ဆုိခ်င္ပါသည္။ ျမိဳ႕၌ ကရင္ေက်ာင္း ဆုိင္းဘုတ္ေတြကိုၾကည့္ပါ။ ကရင္ဘာသာႏွင့္ ဆုိင္ဘုတ္တင္တာ သိပ္မေတြ႔ရေပ။

တစ္ေက်ာင္းတစ္ေလေတာ့ ရွိေကာင္းရွိႏိုင္ပါသည္။ မ်ားမ်ားစားစား မရွိေသး။ ကရင္ေက်ာင္းသည္ ကရင္ဘာသာလုိ ဆုိင္းဘုတ္တင္ထားျခင္းအားျဖင့္ အျခားလူမ်ိဳး၊အျခားဘာသာစကားကို ထိခုိက္စရာအေၾကာင္းမရွိေပ။ ကိုယ့္ဘာသာစကားကိုလည္း ျမွင့္တင္ရာ ေရာက္သည္။ ကုိယ့္မွာ စာေပေရးထံုးရွိေၾကာင္း၊ တျခားတုိင္းရင္းသားညီေနာင္ေတြကို သိခြင့္ေပးသလုိ တုိင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္း နားလည္မွဳလည္း ရရွိလာမွာျဖစ္ပါသည္။
ေတာမွာ ကရင္ရြာ၊ ကရင္ေက်ာင္း၊ ကရင္ဘုန္းၾကီးေတြကို ျပန္ၾကည့္ေတာ့လည္း ကရင္စာေပစိတ္ဓာတ္ႏွင့္ပတ္သက္လွ်င္ ရင္ေလးစရာပင္။ အမ်ားစုက အလွဴခံျခင္း၊ ေက်ာင္းေဆာက္ျခင္း၊ဘုရားတည္ျခင္း၊ ေက်ာင့္ေစာင့္ျခင္း၊ ဇာတ္ပြဲသဘင္ငွါးျခင္း စသည့္ျဖင့္ လုပ္ၾကသည္။

စာေပသင္တန္းဖြင့္ျခင္းကား ရွိေသာ္လည္း တနယ္မွာ တစ္ေက်ာင္း၊ တစ္ပါးတစ္ေလသာ ရွိတတ္သည္။
အမွန္မွာေတာ့ ဘုန္းၾကီးေတြက ၾသဇာအာဏာသက္ေရာက္မွဳရွိပါသည္။ အမွဳအခင္းကလြဲျပီး ဘုန္းၾကီးေျပာလွ်င္ အားလံုးျပီးသည္။သုိ႔ျဖစ္၍ ေက်ာင္းထုိင္ဘုန္းၾကီးေတြက စာေပစိတ္ဓာတ္သာ ရွိလွ်င္ ကရင္စာေပသင္ၾကမည္လုိ႔ တစ္ခြန္းေျပာလုိက္သည္ႏွင့္ တစ္ရြာလံုးလုိလုိ စာလာသင္ၾကမည္မွာျဖစ္သည္။
အဲသည္လုိ ႏွိဳးေဆာ္ရန္ေနေနသာသာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္က စာေပသင္တန္းဖြင့္ခ်င္လုိ႔ သြားတင္ေလွ်ာက္တာေတာင္မွ မလုိလား၊ ခြင့္မျပဳသည့္ ဘုန္းၾကီးကလည္း ရွိေသးသည္။

စာေရးသူအေတြ႔အၾကံဳအရ တခ်ိဳ႕ဘုန္းၾကီးဆုိလွ်င္ ဇာတ္ပြဲငွါးဖုိ႔ အခ်ိန္ေပးႏုိင္သည္။ ကရင္စာေပသင္တန္းဖြင္ဖုိ႔က်ေတာ့ အခ်ိန္မေပးႏုိင္။ ေဘာလံုးပြဲျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ပိုက္ဆံသန္းႏွင့္ခ်ီျပီး မတည္ႏုိင္သည္။ စာေပသင္တန္းအတြက္က်ေတာ့ ေသာင္းဂဏန္းေလာက္ေတာင္မွ အကုန္အက်မခံႏုိင္။ အေျခအေနက အဲသည္လုိရွိသည္။ အလြန္အံုၾသဖုိ႔ ေကာင္းလွသည္။ စာေရးသူ ေ၀ဖန္ပုတ္ခတ္ေျပာဆုိျခင္း မဟုတ္ပါ။ စာေပစိတ္ဓာတ္ႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး တင္ျပျခင္းသာျဖစ္ပါသည္။

တကယ္ေတာ့ ကရင္သည္ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ျဖစ္၊ ပညာတတ္အလႊာျဖစ္ျဖစ္၊ သာမန္လူတန္းစားအလႊာျဖစ္ျဖစ္ စာေပစိတ္ဓာတ္ရွိသူ အနည္းစုသာ ျဖစ္သည္။ စာေပစိတ္ဓာတ္သာ ရွိခဲ့ပါမူ ယခုလုိမ်ိဳး စာေပ ေအာက္က်ေနာက္က် ရွိေနမည္မဟုတ္ပါ။ တုိးတက္ေအာင္ မလုပ္ႏုိင္သည့္တုိင္ တတ္ေအာင္ေတာ့ သင္ယူၾကရမည္ျဖစ္သည္။ ယခုက်ေတာ့ ဆယ္ပံုတစ္ပံုသာ မိမိစာေပကို ေရးႏုိင္ဖတ္ႏုိင္သူရွိ၍ ကရင္လူမ်ိဳး စာေပစိတ္ဓာတ္ ရွိသည္၊ မရွိဘူးဆိုတာ သံုးသပ္ရင္း လုိအပ္ေနေသာ ကရင္စာေပစိတ္ဓာတ္တစ္ခုကို ၀ိုင္း၀န္းျဖည့္စြက္ၾကေစလုိေၾကာင္း……။

ပိုးဖလံ(ယမ္းေငြ႔ေျမ)
2749-ခုႏွစ္ ကရင္နွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္၊ သထံုျမိဳ႕နယ္၊ အထိန္းအမွတ္စာေစာင္မွ။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

သိမွတ္ဖြယ္ရာ ကရင္ယဥ္ေက်းမွဳအျဖာျဖာ အပိုင္း(၂)

ဘုိးဘုိးနတ္ကို ကရင္ဘာသာျဖင့္ `ဖူ႔ပါဒုိး´ ဟုေခၚၾကသည္။ ဗုဒၶဘာသာကိုးကြယ္ေသာ ပိုးကရင္၊ စေကာကရင္မ်ား ကိုးကြယ္ပသၾကသည္။ ရုကၡစိုးနတ္ ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။ တစ္ႏွစ္လွ်င္(၃) ၾကိမ္ ပူေဇာ္ပသၾကသည္။တခ်ိဳ႕မွာ သက္သတ္လြတ္ အစားအစာျဖင့္ ကန္ေတာ့၍ ၾကက္၊ ဘဲ၊ ၀က္၊ ဆိတ္၊ အရက္မ်ားျဖင့္ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ၾကသည္။ ၀က္သားျဖဴျဖင့္ ကန္ေတာ့၍ မရပါ။ နတ္ကိုးကြယ္မွဳမ်ားတြင္
စည္းကမ္းလြန္စြာၾကီးသည္။ ရုိေသမွဳ၊ ကိုင္းရွိဳင္းမွဳရွိရသည္။ ေတြ႔ရာစကားေျပာ၍ မရပါ။ ကရင္ျပည္နယ္ အႏွံ႕အျပားတြင္ ယခုထက္တုိင္ ဆက္လက္က်င့္သံုးေနဆဲျဖစ္သည္။နတ္စားျခင္းသည္ လူတိရိစၧာန္တုိ႔ ေရာဂါကင္းေ၀း၍ ဆန္ေရစပါးျဖစ္ထြန္းသည္။ စီးပြါးတုိးတက္၍ အႏၱရာယ္ကင္းသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။
(ခ)ဗုဒၶဘာသာယံုၾကည္ကိုးကြယ္မွဳ

ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ကရင္ျပည္နယ္၊ ျမစ္၀ကြ်န္းေပၚေဒသႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအႏွံ႕အျပားတြင္ ေနထုိင္ၾကသည္။
ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ပိုးကရင္ႏွင့္ စေကာကရင္အခ်ိဳ႕သည္ ဗုဒၶဘာသာကို သက္၀င္ယံုၾကည္ၾကသကဲ့သို႔ ဧရာ၀တီတုိင္းရွိ ပိုးကရင္ႏွင့္ စေကာကရင္အခ်ိဳ႕တုိ႔သည္လည္း ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ၾကသည္။
ေကာ့ကရိတ္ျမိဳ႕နယ္၊ဘားအံျမိဳ႕နယ္၊ လွိဳင္းဘဲြ႕ျမိဳ႕နယ္အတြင္းသို႔ ဗုဒၶဘာသာသည္ ဦးစြာ၀င္ေရာက္လာသည္ဟု ယူဆလွ်င္ မမွားႏုိင္ေပ။

ဘုိးေတာ္ အဥၥနမင္း ျဖိဳခြင္းသကၠရာဇ္ ၈၈-ခုႏွစ္တြင္ ဇယ်ျမိဳ႕ကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ထုိျမိဳ႕ကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္မွာ မြန္လူမ်ိဳး တိႆသကၠမင္းျဖစ္သည္။ ထုိမင္းသည္ ကရင္အမ်ိဳးသား ဗ်ညားအိႏၵာ ဆုိသူကို အိႏၵာေသနရာဇာဘဲြ႕ေပး၍ မင္းေျမွာက္ခဲ့သည္။ ဗ်ညားအိႏၵာလက္ထက္တြင္ ဇယ်ျမိဳ႕ကို ပိုင္သေရာင္ဒံု ´တခါးျမိဳ႕` ဟု ေျပာင္းလဲမွည့္ေခၚခဲ့သည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ မြန္လူမ်ိဳးတုိ႔သည္ ဗုဒၶဘာသာကို သက္၀င္ယံုၾကည္ေနၾကျပီး ျဖစ္သည္။

ကရင္ႏွင့္ မြန္တုိ႔သည္ တစ္ေသြးတစ္သားတည္း ျဖစ္ေနေသာအခ်ိန္ျဖစ္၍ ဗုဒၶဘာသာသည္ ထုိအခ်ိန္ကပင္ အျမစ္တြယ္ေနျပီးျဖစ္ေၾကာင္း မွန္းဆႏုိင္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ဦးနႏၵမာလာ ဘြဲ႕ခံ ဘုန္းေတာ္ၾကီးသည္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၇၃၈-ခုတြင္ အင္း၀သို႔ သြားေရာက္၍ ပါ႒ိ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကို သင္ၾကားတတ္ေျမာက္ခဲ့ျပီး အင္း၀ရွိ သာသနာပိုင္ထံမွ ဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္မ်ား ရရွိခဲ့သည္။ဗုဒၶဘာသာစာေပမ်ားကိုလည္း ကရင္ဘာသာျဖင့္ သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးသည္။ ဆရာေတာ္အား ၾကိဳဆုိရာတြင္ အသံုးျပဳခဲ့ေသာ ဆင္စြယ္(စြယ္စံု) သည္ ယခုအခါ ကရင္ျပည္နယ္ယဥ္ေက်းမွဳျပတုိက္တြင္ ျပသထားသည္။ ေလ့လာစရာ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမွဳ တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ယေန႔တုိင္ တည္ရွိခဲ့သည္။

(ဂ)ကလကုရေသ့ဂုိဏ္း

ကရင္ျပည္နယ္ရွိ ဘားအံျမိဳ႕နယ္၊လွဳိင္းဘဲြ႕ျမိဳ႕နယ္၊ ေကာ့ကရိတ္ျမိဳ႕နယ္၊ ၾကာအင္းဆိပ္ၾကီးျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္
အမ်ားဆံုးေနထိုင္ၾကျပီး တရားေတာ္ႏွင့္ အက်င့္သိကၡာကိုအေျခခံ၍ ေစာင့္ထိန္းၾကသည္။ ငါးပါးသီလကို အေလးထားကာ ယေန႔တုိင္ ရုိးရာ၀တ္စံုမ်ားကို ၀တ္ဆင္ေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ေကာ့ကရိတ္ျမိဳ႕နယ္ ရွိ ထင္ရွားလွေသာ ပြဲေတာ္မ်ားတြင္ မီးပံုပြဲသည္ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ တပို႔တြဲလျပည့္ေန႔တြင္ က်င္းပၾကသည္။ ၄င္းပြဲေတာ္ကို ဦးေဆာင္က်င္းပသည္မွာ ရေသ့ဂိုဏ္းကို ကိုးကြယ္ေသာ ဂုိဏ္းသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ၄င္းရေသ့သည္ ငယ္စဥ္ကာလမွစ၍ သက္ဆံုးတုိင္ သီလသမာဓိျပည့္စံုေအာင္ က်င့္ၾကံျပီး ဖန္ရည္စြန္းေသာသကၤန္းကို သက္ဆံုးတုိင္ ၀တ္ဆင္ခဲ့သည္။

(ဃ) ခရစ္ယာန္ဘာသာ

ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားအနက္ ေဒါက္တာဂ်က္ဆင္၏ တပည့္ျဖစ္သူ ဦးသာျဖဴသည္ ၁၈၂၈-ခုႏွစ္ ေမလ(၁၆) ရက္ေန႔တြင္ ထား၀ယ္ျမိဳ႕၌ ပထမဆံုး ႏွစ္ျခင္းခံခဲ့ရေသာ ကရင္ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ၁၈၂၈-ခုနွစ္မွ ၁၈၇၈-ခုႏွစ္အတြင္း ေမာ္လျမိဳင္၊ ပုသိမ္ခရုိင္၊ ေတာင္ငူနယ္မ်ားသို႔ သြား၍ သာသနာျပဳခဲ့သည္။ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားအတြင္း ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳ ဂုိဏ္းေပါင္းစံု ရွိပါသည္။ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ဧရာ၀တီတုိင္း၊ ရန္ကုန္တုိင္း၊ ဘားအံျမိဳ႕နယ္၊ သံေတာင္ျမိဳ႕နယ္၊ ဖာပြန္ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးေနထုိင္ၾကသည္။ စေကာကရင္အမ်ားစုမွာ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္တုိ႔သည္ နတ္စားျခင္းစေသာ ကိစၥရပ္မ်ားကို ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မွဳမရွိပါ။

(င)လဲကယ္ဘာသာ

လဲကယ္ဘာသာကို ၁၈၆၁-ခုႏွစ္တြင္ ႏွစ္ျခားေက်းရြာ၌ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ လဲကယ္ဘာသာ၀င္တုိ႔
သည္ ရုပ္တု၊ ရုပ္ပြါး၊ စြယ္ေတာ္မ်ားကို ကိုးကြယ္ျခင္းမရွိပါ။ အရိယာဘုရားေလာင္းအား ကိုးကြယ္ၾကသည္။ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ပတ္သက္ေသာအလွဴပြဲမ်ားႏွင့္ သာေရးနာေရးကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ၀ိုင္း၀န္းကူညီၾကသည္။ ၎တုိ႔သည္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ မတူညီေသာ အခ်က္မွာ အရိယာဘုရားေလာင္းက ဗ်ာဒိတ္ေတာ္ ပိဋကတ္ေလးပံုကို ေပးအပ္သြားသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကျခင္းသာ ကြဲျပားမွဳရွိျပီး ငါးပါးသီလႏွင့္ ပါရမီ(၁၀)ပါးကို အထူးလုိက္နာက်င့္သံုးၾကသည္။ ၎တုိ႔တြင္ ၾကက္ယက္စာျဖင့္ ေရးသားထားေသာ က်မ္းေပါင္း (၂၆) က်မ္း ရွိသည္။ ယခုအခါ လူအနည္းစုအျဖစ္သာ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။

(စ)ျဗဟၼစိုရ္ဂိုဏ္း

ျဗဟၼစိုရ္ဂုိဏ္းမွာ ခရစ္ယာန္တရားေတာ္၊ ဗုဒၶဘာသာအယူ၀ါဒႏွင့္ ကရင့္ရုိးရာဓေလ့မ်ား ေပါင္းစပ္ထားေသာ အယူ၀ါဒဂုိဏ္းျဖစ္သည္။ေရႊက်င္နယ္၊ အေရွ႕ဖာပြန္ေဒသတြင္ ဖုိးပိုက္ဆံမွ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ျပီး ေစာဒါေမဖုိးမင္းက ၎၏သား ဂြ်န္ဆင္ဒီဖုိးမင္းႏွင့္ ေသာင္ဇင္၏အစ္ကို ဂြ်န္ဆင္ဖုိးမင္းက ဆက္လက္ဦးေဆာင္သည္။ ေတာင္ေပၚေဒသရွိ ဂဲဘားႏွင့္ ပေဒါင္လူမ်ိဳး၊ ေအာက္ျမန္မာျပည္ စေကာကရင္အခ်ိဳ႕ ယံုၾကည္ၾကသည္။ေမွာဘီတြင္ ဂုိဏ္းဌာနခ်ဳပ္ရွိသည္။ ဗုဒၶဘာသာတရားေတာ္ႏွင့္ ခရစ္ယာန္တရားေတာ္တုိ႔ကို မိရုိးဖလာဓေလ့အေပၚ အေရာင္တင္ျပီး တီထြင္ထားေသာ ေဒသအလုိက္ အဖြဲ႔ငယ္ ဂုိဏ္းဂဏမ်ားလည္း မၾကာခဏ ေပၚလာတတ္သည္။

စာေပႏွင့္ စကားအုပ္စုမ်ား

ကရင္စာေပသည္ ယဥ္ေက်းမွဳတြင္ က်မ္းတစ္ဆူအေနျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ထားခဲ့ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ကရင္စာေပကို ပထမေခတ္အေနျဖင့္ ေရွးပေ၀သဏီမွ ၁၈၃၇-ခုႏွစ္အထိကာလကို သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ထုိေခတ္သည္ ဘာသာစကားႏွင့္စာေပကို ႏွဳတ္အားျဖင့္မွတ္တမ္းတင္ခဲ့တာေၾကာင့္ လကၤာေခတ္ဟု ေခၚဆုိႏုိင္သည္။
ဒုတိယေခတ္ကို ၁၈၄၇-ခုႏွစ္မွ ၁၉၆၄-ခုႏွစ္ကာလကို သတ္မွတ္ရေပမည္။ စက္တင္ပံုႏွိပ္ေသာေခတ္ျဖစ္ျပီး လကၤာဖြဲ႔ဆုိ သီကံုးျခင္းထက္ စကားေျပအေရးအသားမ်ားတြင္ လႊမ္းမုိးေသာေခတ္ျဖစ္သည္။ တတိယေခတ္ကို ၁၉၆၄-ခုႏွစ္ စတင္သည္ဟု သတ္မွတ္ရမည္။ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္၌ ရဟန္းခံ၍ ကရင္ျပည္နယ္၊ ဘားအံျမိဳ႕နယ္၊ ဂ်ိဳင္းေက်ာင္း၌ သီတင္းသံုးခဲ့ေသာ ဆရာေတာ္ ဖူ႔တာမိိုက္(ဦးနႏၵမာလာ)သည္ ၁၇၅၀-ခုနွစ္တြင္ မြန္အကၡရာကိုအေျခခံ၍ ဗ်ည္းသရ အကၡရာမ်ားကို လုိတုိးပိုေလွ်ာ့ျဖင့္ တီထြင္ခဲ့ျပီး ဗိႏၵဳေတာ္က်မ္းကို ေပေပၚ၌ ေရးသားခဲ့သည္။ပထမေခတ္တြင္ စေကာကရင္၏ ခရီဖုိး အမည္ရွိ စာေပနည္းစနစ္ရွိသည္ဟု ဆုိသည္။ စာေပ အေရးအသားမရွိဘဲ ရာစုမ်ားစြာကို ေက်ာ္ျဖတ္လာေသာ စာေပနည္းပညာတစ္ရပ္ရွိသည္ကို တိက်ခုိင္လံုစြာ ေျပာဆုိႏုိင္ေပသည္။

ကရင္လူမ်ိဳးတုိ႔၏ ဒ႑ရီတစ္ခုတြင္ ေဖာ္ျပသည္မွာ ေရွးယခင္က ကရင္စာေပ ရွိခဲ့ဖူးသည္။သားေရေပၚတြင္ ေရးသားထားေသာ စာ ျဖစ္သည္။ စနစ္တက် သိမ္းဆည္းထားျခင္း မရွိသျဖင့္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ဟု ဆုိ၏။ ယေန႔ ကရင္လူမ်ိဳးတုိ႔၏ စာေရးနည္း (၉) မ်ိဳးထက္မနည္း ရွိသည္။ ၎တုိ႔အနက္ မြန္-ျမန္မာအကၡရာကို
မွီး၍ တီထြင္ထားေသာ ကရင္စာေရးနည္း (၄) မ်ိဳးႏွင့္ ေရာမအကၡရာျဖင့္ တီထြင္ထားေသာ ဒူးဂဏန္းစာေရးနည္း အပါအ၀င္ (၄) မ်ိဳးကို ေအာက္ပါအတုိင္း ခြဲျခားေဖာ္ျပႏုိင္သည္။

(၁) မြန္အကၡရာကို အေျခခံသည့္ ပိုးကရင္စာေပ၊
(၂) ျမန္မာအကၡရာကို အေျခခံသည့္ ပိုးကရင္စာေပ၊
(၃) ျမန္မာအကၡရာကို အေျခခံသည့္ စေကာကရင္စာေပ၊
(၄) ျမိဳင္သာယာဆရာေတာ္ျပဳစုေသာ စေကာကရင္စာေပ၊
(၅) ဖာပြန္ျမိဳ႕နယ္ စေကာကရင္စာေပ၊
(၆) ဦးဘထြန္း တင္ျပျပဳစုေသာ စေကာကရင္စာေပ၊
(၇) ဒူးဂဏန္းႏွင့္ ပိုးကရင္ (လုိက္ေဆာင့္ေ၀ွ႔) ၾကက္ယက္စာေပ၊
(ဂ) ဗရင္ဂ်ီဘာသာ သံေတာင္ေျမာက္ပိုင္း ကရင္သင္ပုန္းၾကီး၊
(၉) ပအုိ၀့္အမ်ိဳးသားမ်ား၏ သင္ပုန္းၾကီး (ယခုအခါ ပအုိ၀့္လူမ်ိဳးမ်ားအား ကရင္အမ်ိဳးအႏြယ္တြင္ ထည့္သြင္းထားျခင္းမရွိပါ။)

ယခုလက္ရွိ သံုးစြဲေနေသာ ကရင္စာေပမ်ားမွာ….

(၁) မြန္အကၡရာကို အေျခခံေသာ ပိုး(အေရွ႕) ကရင္စာေပ၊
(၂) ျမန္မာအကၡရာကို အေျခခံေသာ စေကာကရင္စာေပ၊
(၃) ျမန္မာအကၡရာကို အေျခခံသည့္ ပိုး(အေနာက္) ကရင္စာေပ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။
(က) မြန္အကၡရာကို အေျခခံသည့္ ပိုးကရင္စာေပကို ေအဒီ ၁၀၅၇ -ခုႏွစ္ ပုဂံျပည့္ရွင္ အေနာ္ရထာမင္း သိမ္းပိုက္ လုိက္သည္ႏွင့္ ႏွစ္ေပါင္း ကိုးရာခန္႔က စတင္ေပၚေပါက္သည္ဟု အဆုိရွိသည္။(သုေတသနျပဳဆဲ)။
အခ်ိဳ႕မွာ ၁၇၅၀-ခုႏွစ္တြင္ ဖူ႔တာမုိက္ ျပဳစုမွဳမွ ျဖစ္ေပၚလာသည္ဟု ကြဲလြဲမွဳရွိသည္။
(ခ) စေကာကရင္စာေပမွာ ၁၈၃၂-ခုႏွစ္ ေဒါက္တာ ဂ်ိဳနသန္၀ိတ္၏ ခရစ္ယာန္သာသနာ ျပန္႔ပြါးေဆာင္ရြက္ရာမွ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။
(ဂ) ျမန္မာ အကၡရာကို အေျခခံသည့္ ပိုးကရင္စာေပမွာ ၁၈၅၂-ခုႏွစ္ ေဒါက္တာ အယ္လ္ဘေရတန္မွ ျမန္မာအကၡရာကို မွီး၍ ေရးသားခဲ့သည္။

ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါဦးမယ္…။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ေလာတ္ကုဲိဖံင္းပႝာ.မိင္

ဆု္ေလာတ္ကုိဲဖံင္းပႝာ.မိင္ယို၀္ မြာဲေ၀႔ေဖါဟ္သး ဆု္ႏိုင္႔ဆာသယ္ ဆု္ိေလာတ္ကုဲိလွ္။ အု္ယွာထုက္ ထီသုိ၀္ေအအွ္ ဏင္ၟႏုဲိံ႔ဟ႔ွာ ဃွဳိ၀္းဟွာသီးမေလာတ္ကုဦေသွ္ေ၀႔လွ္။ေဖါဟ္သး ေေပ၀္႔႓းဍာလု္ဖး ဆု္ေက၀္လင္ထ ဆိင္႔ခြင္၀င္ဍင္ဖုိင္ဏွ္ လင္အွ္ကံင္း
ေထာ၀္ခါင္႔ေ႓႔ ပႝာဏွ္သုိ၀္လွ္။ ဆု္ိလု္ပႝာၟသီးယို၀္ ေအဍးခံင္သႝာသယ္ဏွ္တာၟ ပႝာၟေမာ၀္၊ ပႝာၟေဖါဟ္၊ ပႝာၟယွာၟလု္ဖးဏွ္ အွ္ေကွ္ေ၀႔ လု္အု္ေတာ၀္ၟဖုိင္ဟွံင္ ပႝာၟေမာ၀္ဏင္႔ ၊ ပႝာၟဖါ႔ဖႜံင္၊ ပႝာၟဖါ႔ထီး.လု္ဖးဏွ္ အွ္ေထာ၀္ခါင္႔ဟွဟွလွ္။

ေခ၀္႔ ဖူထင္႔သယ္ ေအဟွယ္႔လင္ဏွ္ တ၀္ေဍဏု္္ ဏု္႓းေမ၀္.၊ တ၀္ေဍယု္ ယ္ု႓းေမ၀္၊ ေမ၀္လု္ဍဴ လု္ႏုိင္႓း ႓းေမ၀္ဆုိင္ ဏီ႔ဍဴသုိင္႔ဍဴလွ္။ ဖႜံဳဆုိဒ္ေဖါဟ္သီးယုိ၀္ ဍးေလာဟ္ဍးဍဳံင္ေဏ၀္ၟေ၀႔ ပႝာၟမိင္ အွ္ကုံေထာ၀္ခါင္႔ဏွ္ ေလာတ္ကုဦဍဳံင္ေ၀႔ ပႝာၟဏွ္လွ္။ စင္ၟ႓ုိ၀္ ေက၀္လင္ဆိင္႔ခြင္၀င္ဍင္ ဖါလာဲဟွံင္ ေဖါဟ္သးကဲပႝာၟမိင္လု္ဖး လင္အွ္ကုံဆိင္႔ခြင္ဖုိင္ ေထာ၀္ခါင္႔ဟွဟွ အွ္ခုိ၀္လင္ေ၀႔ သႝာဏွ္လွ္။ ဆု္ကဲေခ၀္႔ ဆု္ကဲဖူထင္႔ဏွ္ဍ၀္ မု္ေလ၀္ဖံင္းအင္း ပႝာၟမိင္ဏွ္တာၟခါခႜိက္ထင္း ႏုက္လင္ဆိင္႔ခြင္ဖုိင္ လယ္ဖံင္းပႝာၟမိင္ဏွ္လွ္။

ပႝာၟမိင္ဟွယ္႔ေယွာ၀္႔ေမ၀္တာၟဆူထာင္သာ ပႝာၟမိင္ထာင္အွ္ကုံထာင္တာၟ ႏုက္လင္ ဆိင္႔ခြင္ဖုိင္ လယ္ဖံင္းပႝာၟမိင္လွ္။ စါင္းထင္းေအထႜဳိင္႔ခြိက္ဆိင္႔ခြင္ဏွ္ပႝာၟမိင္လံင္ေမ၀္႓းလုိင္ေအးလွ္။ဖံင္းေဏ၀္ပႝာၟမိင္ က်ဳဂ္ေလံထင္း ေအထႜဳိင္႔ဆိင္႔ခြင္ဏွ္ မြာဲေ၀႔ပႝာၟမိင္က်ာဏွ္လွ္။ႏုက္လင္ဆိင္႔ခြင္ဖုိ္င္ဏွ္ ပႝာၟမိင္ဆာၟ ဏီ႔ဟွာ သုိင္႔ဟွာ ေယွာ၀္႔ေမ၀္ကံင္းေ၀႔ ပီပူပါဏွ္လွ္။ တုင္ၟဆာ႔ကဲဆု္ဖံင္းပႝာၟမိင္ဆာဏွ္ပႝာၟမိင္ေမ၀္႓ုိ၀္ေမ၀္ေမ၀္တုင္ၟကု္ဆုဂ္တာ္တာ္က်ဳဂ္ေလံဆံင္းေဏ၀္ၟ ပႝာၟမိင္ ေအထႜဳိင္႔ဆိင္႔ခြင္ဏွ္ ႏုိင္ေ၀႔လွ္။

အွ္ဆိင္႔ခြင္ဖုိင္ ပႝာၟမိင္လု္ဖး ဖံင္းက်ဳဂ္ေလံေဏ၀္ ထံင္အု္လုက္ဏွ္ မြာဲေ၀႔အု္ႏုိင္လွ္။ ႓းကုိ၀္ဖုိင္႔ ကုိ၀္ဖုိင္႔ လင္ဖံင္းပႝာၟမိင္ ပႝာၟမိင္ေမ၀္ိဆုိင္ ကီးထာ္ စူးေေခါဟ္ သာဏာ႔ ေမံသးသယ္ ႓းထာ္ ေယာ၀္ထင္း ႓းတုင္ၟက်ာပႝာၟမိင္သီး အွ္ကုိ၀္ဖုိ္င္႔ ကုိ၀္ဖုိင္႔ေဆ၀္ၟလု္။ အးထုက္ဏွ္ မြာဲေ၀႔လု္အု္ဖံင္းပႝာၟမိင္ ေဏ၀္လုက္ႏုိင္ေ၀႔ဏွ္လွ္။


စ၀္အဲဆုိဒ္ (႓ုံးကု္တိက္)

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

သုင္းသာဆံင္းခႜာင့္အု္ဟွင္ၟ

19.03.10

လုိဒ္ၟကာေခါဟ္ဍာယုိ၀္ ဏင့္ဆာၟဆု္အွ္ဆံင္းအွ္ခႜာင့္အု္ဟွင္ၟဏွ္ မြာဲလာဘ္ဖါ ေဍာဟ္လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။ ရုပ္ခႏ (ကံင္ထ်) ဏင့္္ဆာၟကာယာယုိ၀္ ေ႓့မု္ အွ္ ဆံင္း အွ္ခႜာင့္သုိ၀္ ႓းပါလု္၀ီၟလင့္ေ၀့ဏွ္သုိ၀္ သုင္းသာဍ၀္ ေ႓့မ္ုအွ္ဆံင္း အွ္ခႜာင့္ သုိ၀္္ဏွ္ ႓းေကႜစုိဒ္ပါလု္၀ီၟမာေဖွ္ေ၀့ဍးေဆ၀္ၟလွ္။

ေ႓့ဏင့္္္ဆာၟ မု္အွ္ဆံင္းအွ္ခႜာင့္သုိ၀္ အု္အင္းဆု္အ၀္၊ ဆု္ေလ၀္ဆု္ထာင္သယ္ သီးဏွ္ စာင္းလင္ေဏ၀္ၟ၀ီၟလု္အု္ေမံယာ့လု္္္ဆင့္ ေဍပႝံင့္ေဍအု္ဖႜံင္ဟု္မာေဖွ္ကဲ ကုိ၀္မိင္ေဍသီး ေ႓့သာမု္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္အု္ဟွင္ၟ ေဍပႝံင့္ေဍအု္ဖႜံင္ ဟု္မာေဖွ္သီး ကးေ၀့ဍးေဆ၀္ၟလွ္။ စင္ၟ႓ုိ၀္ ေ႓့သာမု္္္္္္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္အု္ဟွင္ၟ ေအ႓းလံင္မာ ပ်ဳက္ေဖွ္ ေဍပႝံင့္အု္ဖႜံင္းသီးဏွ္ဍ၀္…….

(က) ဏင့္္ဆာၟေ႓့မု္အွ္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္ ႓းေကႜစုိဒ္ပါလု္၀ီၟေ၀့ဟွံင္ ဏင့္ဆာၟေအ အွ္္ဆံင္းအွ္္ခႜာင့္ဏွ္ သုင္းသာဍ၀္ အွ္ဆံင္းအွ္္ခႜာင့္ေဆ၀္ၟလွ္၊ ႃရ၀္မ႗ ဆု္ခႜာင္ အု္ဍံင္ဏွ္ အွ္ေ၀့လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

(ခ) သုင္းသာဖုိင္လု္ဟွဳင့္ၟလု္ခုိင့္ ကု္လုဂ္ကု္ယာ့ဏွ္ ေ႓့မု္ဟွဳင္ၟမု္ခုိင့္ ယွဴးလင ္ခြိက္သုိ၀္ ႓းပုိင္ဟွဳင္ၟထေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။ သုင္းသာလု္ဟွဳင္ၟခုိင့္႓းဏွ္ ႓းထာ္ေ၀့ ဟု္သာမြာဲအု္ဖႜံင္လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

(ဂ) ဆု္တ၀္ဆု္လံင္ဏွ္ ေ႓့ဆု္တ၀္ဆု္လံင္သုိ၀္၊ ဆု္အု္မးဏွ္ ေ႓့အု္မးသုိ၀္ ၿဂင္းလင္႓းစွ္ေယာ၀္ၟေအေသွ္လွ္။ ဆု္တ၀္ဏွ္ လ၀္ေဍဆု္မး ဆု္မးဏွ္ မာ ေဏ၀္ၟေဍဆု္တ၀္ ေအအွ္ထင္းေ႓့ဏွ္သုိ၀္ လု္သုင္းသာဖုိင္္ဆု္ဆာ့ ဏွ္အွ္ ထင္းလု္မိင္ယုဂ္ ဟု္လ၀္ေသွ္ေ၀့လွ္၊

(ဃ) ဟွယ့္ကဲထင္း႓းဟု္မႝီဟ္အု္က်းသီးယုိ၀္႓းဆာင့္ေဍ အွ္ဟွင္ၟအင္းဟွင္ၟဏွ္ ႓းအွ္ထင္းအွ္လင္မာေဏ၀္ၟအု္ဍံင္ေ႓့ေသွ္လဲဏွ္.. ႓းအင္တာင္လင္ထ ဆု္သုဂ္ ကႜယ္လွ္၊ ဆု္သုဂ္လု္အွ္႓းဏွ္ သုင္းသာအူတု္ရာ္၀ိင္၀င္သာ ကဲထင္းေ၀့ဟွံင္ ေဏ၀္ၟ႓းထာင္ဆု္ဆာ့သီးေသွ္ေ၀့လွ္။

(င) ေဍဟု္မႝီဟ္သီးကုိ၀္ဟွာ ႓းပါထီပါသုိ၀္ ႓းပါေသွ္ယာ့ေ၀့လွ္။ မု္ပါထီပါသုိ၀္၊ မု္႓းပါေသွ္ယာ့သာေဍဖႜဳံဃွာၟဃွံင္ ေအလု္အွ္႓းဏွ္ သုင္းသာလင္ယွာေ၀့ဍးဟွံင္ ဟွာင္ၟ႓်ာသီးမု္လင္ဖုက္ မု္လင္ယွာ မု္လင္ဆင့္ေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။

(စ) ဆု္ယွင္းဆု္ယးလု္မိင္မိင္ ေအဖႜဟ္ထင္းဏွ္ ေလ၀္လု္ဖႜဳံဃွာၟဃွံင္အွ္ လ၀္ဟွဳိင့္လ၀္ပ်ာလင္ေဖွ္ ႓းအင္းကိင္ေဏ၀္ၟေ၀့ ဆု္ကုံးဆု္္မံင္းဏွ္လွ္၊ ဏု္ေအအင္းမုိ၀္ထဆု္ယွင္းဆု္ယးဏွ္ မြာဲေ၀့မု္ကဲထင္း ဆု္အု္ဏါထုက္လွ္။

(ဆ) လင္ဏီၟလင္ကုိဟ္သာ ေဒၢတ္ဏွ္ ေ႓့မု္ေသွ္သုိ၀္ ႓းေကႜစုိဒ္ေဏ၀္ၟအု္လွ္။ ဆု္လင္ဏီၟ ဆု္လင္္ကုိဟ္သာသီးယုိ၀္ လု္သုင္းသာဖုိင္ ဆု္အွ္ဆံင္းအွ္္ခႜါင့္ အု္ဟွင္ၟ အု္ေဟွ၀္ထုက္သီး ဟွာင္ၟလု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

စဝ္ဆုိဒ္ေယာတ္(ဖႜဳံေကာ၀္က်ာ္)

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ဏဲဖုိင္သာ တာ္အု္ေခါဟ္

14.01.2010
စ၀္ဆုိဒ္ေယာတ္

တင္ဆု္မာဆာၟ ကူလီကု္လုံ႔ဆု္မာဏွ္ ထံင္ကဲထင္း ဟု္စဃႊာလု္ဆင့္ ဏဲဖုိင္သာ တာဲအု္ေခါဟ္ကဲထင္းေ၀့ဍး
အု္လင္ၟအွ္ေဆ၀္ၟလွ္။ မြာဲေ႓့ဏွ္သုိ၀္ဏဲဖုိင္သာ တာ္အု္ေခါဟ္သီးယုိ၀္ေ႓့ေသွ္သုိ၀္လဲ႓းအင္းစာေယာ၀္႓းေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။ ဆိက္ေဖါဟ္ဆာၟလု္ဟွာဏွ္ အာဏာအွ္ေ႓့ ႃဟစ္တု္လာ႗လု္ဟွာသုိ၀္ ဆိက္ေဖါဟ္ဆာၟသီးအု္ဟွင္ၟမြာဲေ၀့ ဏဲဖုိင္သာ
တာ္အု္ေခါဟ္ ဟု္လ၀္္္္မု္ေသွ္ ေ၀့ဟွွး ……ကူၟဗႝိက္ခါန္ၟခါ္(ကုန္သည္) ဆာၟလု္ဟွာဏွ္ေ႓့နာန္ၟေယန္ၟ၀ံင္ ႃႃခ်ာခ်ီ႗႗သုိ၀္
ကူၟဗႝိက ္ခါန္ၟခါဆာၟလု္ဟွာ တာ္အု္ေခါဟ္ ဏဲဖုိင္သာ ဟု္လ၀္မု္ေသွ္ဟွး….


အု္သီးလု္စံင္းဏွ္ အွ္ေ၀့ဍးအု္လင္ၟေဍအု္ဆုက္ဆုက္ဏွ္တာၟ ဏဲဖုိင္သာ တာ္အု္ေခါဟ္လာၟဏင့္သီးကုိ၀္ဟွာေဍ
လုက္ခႜာအု္ဟွင္ၟ မု္ကဲထင္းေ၀့ဍး ဏဲဖုိင္သာတာ္အု္ေခါဟ္ဏွ္ မြာဲေအးလွ္။ ဏဲဖုိင္သာတာ္အု္ေခါဟ္ ဟု္လ၀္ဆု္ဏွ္
မြာဲေ၀့ ဟု္ကု္လုံံ႔ေဍဟု္ စွ္ဆံင္းမံင္းလု္မာေ၀့ဏွ္သုိ၀္ အု္ဏင့္ဆာၟဟွင္ၟေဍဖႜဳံဃွာၟဃွံင္ဟွင္ၟဏီ့မိင္ဏွ္ ဖႜဳံဃွာၟဃွံင္ဟွင္ၟ
ဏွ္လ၀့္ ေတၞင့္လင္ လာဟု္သာ ဖံင္းဖၚကုက္မာေဖွ္ေ၀့ဍး ကဲ ဟု္လ၀္ေ၀့ဍးဏွ္သုိ၀္လွ္။

ဏဲဖုိင္သာတာ္အု္ေခါဟ္္ဆာၟလု္ဟွာ အု္ကြာအွ္ေဍာဟ္ထုက္႓းအွ္ထဏွွ္ လု္ဏီယုိ၀္ မု္မာလင္ကု္လုံ႔ဆု္မာဖါေဍာဟ္
တုင္ၟပါင္လင္သာဟွံင္ လု္ဏီယုိ၀္ ပၱၜမာလင္မြာဲေ၀့႓ုိ၀္လွ္။ လု္ဏီယုိ၀္ မု္႓းပၱၜမာလင္ ကု္လုံ႔ဆု္မာဏွ္
ေကဟွ၀္ခုိ၀္းမ မု္မာထာင္ဟု္မႝီဟ္ေ႓့ဏွ္သုိ၀္ဏွ္အုိ၀္ မု္ကဲထင္းေ၀့ဍးတာ္အု္ေခါဟ္ဏဲဖုိင္သာဏွ္မြာဲေအး၊
ကဲထင္းထာင္လင္ၟခါင့္ဏဲဖုိင္သာေဆ၀္ၟလွ္။

ဏင္ၟဏီဍ၀္မ မု္မာလင္႗႗ လ၀္ေ႓့ဏွ္သုိ၀္လု္ေဃွ၀္၊ ႃႃလု္ဏီယုိ၀္မု္မာ ႗႗လ၀္အု္ဏွ္ုသုိ၀္လွ္။ တာ္အု္ေခါဟ္္္
ဏဲဖုိင္သာဟု္မႝီဟ္လု္ဟွာဏွ္ ႓းဍံင္ေ၀့ေဍ ဟု္ထင္းလာင့္ေခါဟ္ဏွ္လွ္။ ထင္းလာင့္ဆာၟဟု္မႝီဟ္လု္ဟွာဏွ္
လု္ခႜဳဂ္ထင္းဍာ္႓းလာင့္ခါ့ လာင့္အု္ဍင္ဍီးဏွ္ ေယာ၀္ၟယွ၀္ထင္းေ၀့ဟွံင္ လာင့္ယို္၀္အု္ထ၀့္ မု္အွ္ဃွဳဦေ႓့ေသွ္လဲ
ဲၯ ႓းထု္ယာေယာ၀္ၟစုိ၀္ ဍြာထု္ယာေယာ၀္ၟေေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။အု္ဍံင္အွ္ေ႓့လာင့္ဏွ္သုိ၀္ေဆ၀္ၟလွ္၊ တာ္အု္ေခါဟ္ဏဲဖုိင္သာ
ဟု္မႝီဟ္လု္ဟွာဏွ္ မု္႓းမာလင္ကု္လုံ႔လု္မိင္စာ္႓ုိ၀္ဍဴ ကု္လု႔ံအု္ေထာဟ္အု္္ဆင့္ဏွ္ ႓းေယာ၀္ၟေ၀့လွ္။

မု္ဖံင္းဖၚမာလင္ကု္လုံ႔ဆု္မာအု္ဖႜံင္သီးဏ ႓းဍြာေယာ၀္ၟေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။ ကု္လုံ႔ဆ္ုမာလု္မိင္မိင္ဏွ္ ႓းကဲထင္းေ၀့ တာ္အု္ေခါဟ္
ဏဲဖုိင္သာဆာၟေဆ၀္ၟလွ္။ ေအမြာဲဆိက္္ဆာၟဏွ္ ဆိက္ဆာၟလု္အု္ေဟွ၀္ထုက္ လ္ုဟွာ ေ႓့မု္ကဲထင္းသုိ၀္
႓းေကႜစုိဒ္ေ၀့လွ္။ ေအမြာဲ အင္းလာလိင္(လခစား)ဆာၟဏွ္ လု္အု္ေဟွ၀္ထုက္လု္ဟွာ ႓းေကႜစုိဒ္ေ၀့လွ္။
ေအမြာဲေ၀့ ထႜိက္ခင္းခါဆာၟလု္ဟွာဏွ္သီးဍ၀္ အု္ေဟွ၀္ထုက္ဆု္ထႜိက္ဆု္ဆာၟလု္ဟွာ ေ႓့မု္ကဲထင္းသုိ၀္
႓းေကႜစုိဒ္ေ၀့လွ္။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

သုင္းသာဆံင္းခႜာင့္အု္ဟွင္ၟ

10.01.2010

လုိဒ္ၟကာေခါဟ္ဍာယုိ၀္ ဏင့္ဆာၟဆု္အွ္ဆံင္းအွ္ခႜာင့္အု္ဟွင္ၟဏွ္ မြာဲလာဘ္ဖါ ေဍာဟ္လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။ ရုပ္ခႏ (ကံင္ထ်) ဏင့္္ဆာၟကာယာယုိ၀္ ေ႓့မု္ အွ္ ဆံင္း အွ္ခႜာင့္သုိ၀္ ႓းပါလု္၀ီၟလင့္ေ၀့ဏွ္သုိ၀္ သုင္းသာဍ၀္ ေ႓့မ္ုအွ္ဆံင္း အွ္ခႜာင့္ သုိ၀္္ဏွ္ ႓းေကႜစုိဒ္ပါလု္၀ီၟမာေဖွ္ေ၀့ဍးေဆ၀္ၟလွ္။

ေ႓့ဏင့္္္ဆာၟ မု္အွ္ဆံင္းအွ္ခႜာင့္သုိ၀္ အု္အင္းဆု္အ၀္၊ ဆု္ေလ၀္ဆု္ထာင္သယ္ သီးဏွ္ စာင္းလင္ေဏ၀္ၟ၀ီၟလု္အု္ေမံယာ့လု္္္ဆင့္ ေဍပႝံင့္ေဍအု္ဖႜံင္ဟု္မာေဖွ္ကဲ ကုိ၀္မိင္ေဍသီး ေ႓့သာမု္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္အု္ဟွင္ၟ ေဍပႝံင့္ေဍအု္ဖႜံင္ ဟု္မာေဖွ္သီး ကးေ၀့ဍးေဆ၀္ၟလွ္။ စင္ၟ႓ုိ၀္ ေ႓့သာမု္္္္္္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္အု္ဟွင္ၟ ေအ႓းလံင္မာ ပ်ဳက္ေဖွ္ ေဍပႝံင့္အု္ဖႜံင္းသီးဏွ္ဍ၀္…….

(က) ဏင့္္ဆာၟေ႓့မု္အွ္ဆံင္းခႜာင့္သုိ၀္ ႓းေကႜစုိဒ္ပါလု္၀ီၟေ၀့ဟွံင္ ဏင့္ဆာၟေအ အွ္္ဆံင္းအွ္္ခႜာင့္ဏွ္ သုင္းသာဍ၀္ အွ္ဆံင္းအွ္္ခႜာင့္ေဆ၀္ၟလွ္၊ ႃရ၀္မ႗ ဆု္ခႜာင္ အု္ဍံင္ဏွ္ အွ္ေ၀့လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

(ခ) သုင္းသာဖုိင္လု္ဟွဳင့္ၟလု္ခုိင့္ ကု္လုဂ္ကု္ယာ့ဏွ္ ေ႓့မု္ဟွဳင္ၟမု္ခုိင့္ ယွဴးလင ္ခြိက္သုိ၀္ ႓းပုိင္ဟွဳင္ၟထေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။ သုင္းသာလု္ဟွဳင္ၟခုိင့္႓းဏွ္ ႓းထာ္ေ၀့ ဟု္သာမြာဲအု္ဖႜံင္လု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

(ဂ) ဆု္တ၀္ဆု္လံင္ဏွ္ ေ႓့ဆု္တ၀္ဆု္လံင္သုိ၀္၊ ဆု္အု္မးဏွ္ ေ႓့အု္မးသုိ၀္ ၿဂင္းလင္႓းစွ္ေယာ၀္ၟေအေသွ္လွ္။ ဆု္တ၀္ဏွ္ လ၀္ေဍဆု္မး ဆု္မးဏွ္ မာ ေဏ၀္ၟေဍဆု္တ၀္ ေအအွ္ထင္းေ႓့ဏွ္သုိ၀္ လု္သုင္းသာဖုိင္္ဆု္ဆာ့ ဏွ္အွ္ ထင္းလု္မိင္ယုဂ္ ဟု္လ၀္ေသွ္ေ၀့လွ္၊

(ဃ) ဟွယ့္ကဲထင္း႓းဟု္မႝီဟ္အု္က်းသီးယုိ၀္႓းဆာင့္ေဍ အွ္ဟွင္ၟအင္းဟွင္ၟဏွ္ ႓းအွ္ထင္းအွ္လင္မာေဏ၀္ၟအု္ဍံင္ေ႓့ေသွ္လဲဏွ္.. ႓းအင္တာင္လင္ထ ဆု္သုဂ္ ကႜယ္လွ္၊ ဆု္သုဂ္လု္အွ္႓းဏွ္ သုင္းသာအူတု္ရာ္၀ိင္၀င္သာ ကဲထင္းေ၀့ဟွံင္ ေဏ၀္ၟ႓းထာင္ဆု္ဆာ့သီးေသွ္ေ၀့လွ္။

(င) ေဍဟု္မႝီဟ္သီးကုိ၀္ဟွာ ႓းပါထီပါသုိ၀္ ႓းပါေသွ္ယာ့ေ၀့လွ္။ မု္ပါထီပါသုိ၀္၊ မု္႓းပါေသွ္ယာ့သာေဍဖႜဳံဃွာၟဃွံင္ ေအလု္အွ္႓းဏွ္ သုင္းသာလင္ယွာေ၀့ဍးဟွံင္ ဟွာင္ၟ႓်ာသီးမု္လင္ဖုက္ မု္လင္ယွာ မု္လင္ဆင့္ေ၀့ေဆ၀္ၟလွ္။

(စ) ဆု္ယွင္းဆု္ယးလု္မိင္မိင္ ေအဖႜဟ္ထင္းဏွ္ ေလ၀္လု္ဖႜဳံဃွာၟဃွံင္အွ္ လ၀္ဟွဳိင့္လ၀္ပ်ာလင္ေဖွ္ ႓းအင္းကိင္ေဏ၀္ၟေ၀့ ဆု္ကုံးဆု္္မံင္းဏွ္လွ္၊ ဏု္ေအအင္းမုိ၀္ထဆု္ယွင္းဆု္ယးဏွ္ မြာဲေ၀့မု္ကဲထင္း ဆု္အု္ဏါထုက္လွ္။

(ဆ) လင္ဏီၟလင္ကုိဟ္သာ ေဒၢတ္ဏွ္ ေ႓့မု္ေသွ္သုိ၀္ ႓းေကႜစုိဒ္ေဏ၀္ၟအု္လွ္။ ဆု္လင္ဏီၟ ဆု္လင္္ကုိဟ္သာသီးယုိ၀္ လု္သုင္းသာဖုိင္ ဆု္အွ္ဆံင္းအွ္္ခႜါင့္ အု္ဟွင္ၟ အု္ေဟွ၀္ထုက္သီး ဟွာင္ၟလု္မိင္ေဆ၀္ၟလွ္။

စဝ္ဆုိဒ္ေယာတ္။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္အမ်ိဳးသားအလံေတာ္ႏွင့္ အမ်ိဳးသားစည္းလုံးညီညြတ္ေရး

4.12.2009



ကရင္အမ်ဳိးသား အလံေတာ္ဟာ နက္ရိွင္းေသာ အဓိပၸါယ္ရွိျပီး ၾကီးမားေသာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ရည္မွန္း ခ်က္မ်ားလည္းရွိပါတယ္။ အလံဆိုသည္မွာ အဖြဲ႔အ စည္း၏ကိုယ္စား၊ လူမ်ိဳးတမ်ဳိး၏အသက္ကို ကိုယ္စား ျပဳျခင္းသေကၤတ အမွတ္အသား တစ္ခုလည္းျဖစ္ပါ တယ္။ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔အတြက္ မရွိမျဖစ္ အလြန္အေရး ၾကီးလွတဲ့အမွတ္အသားတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ကရင္ အမ်ိဳးသားအလံေတာ္ဟာ အျခားလူမ်ဳိးတို႔က၊ အသိ အမွတ္ျပဳတာကို ကရင္အမိ်ဳးသားေတြက ဂုဏ္ယူစရာျဖစ္ရပါတယ္။

(၁၈၈၁)ခုႏွစ္တြင္ ေဒါက္တာတီသံျပာဟာ ကရင္အမ်ဳိးသားအဖြဲ႔တစ္ဖြဲကို တည္ေထာင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ျပီး ၄င္းအဖြဲမွာ သူက ကရင္အမ်ဳိးသားအဖြဲ႔၏ ပထမဦးဆုံးေသာ သဘာပတိျဖစ္ပါတယ္။ ေဒါက္တာတီသံျပာ သဘာပတိျဖစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ (၁၉၃ဝႏွင့္ ၄ဝ)ခုႏွစ္ၾကားမွာ သာယာဝတီျမိဳေနဆရာစံေဘာ္က၊ ကရင္အမ်ိဳးသားအဖြဲ႔ သဘာပတိတာဝန္အျဖစ္ ထမ္း ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဆရာစံေဘာ္က၊ ကရင္အမ်ိဳးသားအဖြဲ႔ သဘာပတိတာဝန္ ထမ္းေဆာင္တဲ့အခ်ိန္မွာဘဲ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးထဲမွာ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔၊ ကရင္အလံ၊ ကရင္အမ်ိဳးသားသီခ်င္း၊ ေပၚေပါက္လာဖို႔အတြက္ ကရင္ေခါင္း ေဆာင္ႀကီးမ်ားနဲ႔အတူ လြတ္ေတာ္အစည္းအေဝးမွာ ဤအခြင့္အေရးမ်ား ေပၚေပါက္လာရန္အတြက္ တညီတညြတ္ တည္းတုိက္ပြဲဝင္ေတာင္း ဆုိခဲ့ၾကပါတယ္။ ကရင္အစည္းအရုံး Karen National Association ျဖင့္ေခၚေဝၚခဲ့ပါတယ္။ ကရင္လူ မ်ိဳးမ်ားအားလုံး ဒီအဖြဲ႔ထဲမွာ အတူတကြ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတို႔ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကရင္အမ်ိဳးသားမ်ားဟာ မိမိတိုအလံေတာ္ရွိ လာရန္အတြက္ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးထဲမွာ(၁၉၃၅)ခုႏွစ္ကရင္တမ်ိဳးသားလံုးနဲ႔ ထိုက္တန္တဲ့ကရင့္အလံေတာ္ကိစၥကို တင္သြင္းျပီးမဲခြဲဆုံးျဖတ္ ခ့ဲၾကပါတယ္။
အစည္းအေဝးျပီးတာနဲ႔တျပိဳင္တည္း ကရင္အလံပံုစံကို ျပိဳင္ပြဲတစ္ရပ္အေနျဖစ္ အျပိဳင္အဆိုင္ေရးဆြဲၾကရန္ ေၾကညာစာမ်ားႏွင့္ သတင္းစာထဲမွာပါ ထည့္သြင္း ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကရင္အလံပုံစံေရးဆြဲၾကရန္ ေတာင္းဆိုေဆာ္ၾသပန္ ၾကားလုိက္တယ္။ ျပိဳင္ပြဲဆုကိုလည္း ထိုက္ထိုက္တန္တန္ေပးမယ္လို႔ ေၾကညာ ခ်က္ထဲမွာ ထည့္သြင္းေဖၚျပထားပါေသးတယ္။
ဤပန္ၾကားခ်က္ဟာ မၾကာခင္အေတာအတြင္းထဲမွာပဲ ျပည္တြင္းမွာေနထိုင္ၾကတဲ့ ကရင္လူမ်ိဳးအမ်ားအျပား အလံေတာ္ပုံစံအခုတစ္ရာေက်ာ္ တင္ပို႔လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ထိုအလံေတာ္ပံုစံအခုတစ္ရာေက်ာ္အနက္ အလံပုံစံ(၁၂)ခုကို ေရြးခ်ယ္သတ္မွတ္ၿပီး အလံ(၁၂)ခုထဲမွာ (၃)ခုထပ္မံေရြးခ်ယ္လိုက္ျပန္ပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္ခံရတဲ့အလံ (၃)ခုမွာ အလံပုံစံေရးဆြဲတဲ့သူ ပထမဆုရရွိတဲ့ (မန္းဘခင္) (ဘီေအ) ကရင္အမိ်ဳး သားအဖြဲ႔ကစာေရးဆရာတစ္ဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။
သူတီထြင္တဲ့အလံေတာ္ဟာ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားတိုရဲ႕အျမတ္တႏိုးထားေသာ ဖါးစည္တစ္လုံး ပါရွိပါတယ္။ သူကဖားစည္ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကိုေဖၚျပရာမွာ (က)ေရွးေခတ္ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားရဲ့အိမ္တိုင္းမွာ ဖါးစည္ကိုလက္နက္သဖြယ္ေဆာင္ ထားၾကပါ တယ္။ (ခ)ကရင္လူမ်ိဳး မ်ားဟာ ဖါးစည္ကိုအသက္သမွ်ရိုေသ တန္ဖိုးထားၾကပါတယ္။ သက္ရွိေသာအရာတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားတာ ေၾကာင့္ ဖါးစည္တစ္လုံးလိုမေခၚဆိုဘဲ ဖားစည္တစ္ခုအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ ေခၚဆိုခဲ့ပါတယ္။


ဒုတိယဆုရရွိခဲ့တဲ့ ေတာင္ငူကဆရာမိုးလိုရဲ႕ ေရးဆြဲေသာအလံ အဓိပၸါယ္ေဖၚျပခ်က္မွာ တက္သစ္စေနဝန္းအမွတ္အသား တစ္ခုျဖစ္တယ္။ သူ၏ေဖၚျပခ်က္မွာ (က)တက္သစ္စေနဝန္းဟာ ေန၏အလင္းေရာင္ကို ကမၻာေပၚရွိကရင္လူမ်ိဳးမ်ားတို႔ရဲ႔ တိုးတက္ ထြန္းလင္းေတာက္ပေစရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ (ခ)ေနေရာင္ျခည္ဟာ ေၾကာက္စိတ္ကိုဖယ္ရွားျခင္းျဖစ္တယ္။ ဥပမာ အိမ္ေထာင္တစ္ခုအတြင္းမွာ အိမ္သူအိမ္သား တစ္ေယာက္ကေနမေကာင္းဖ်ားနာေနလွ်င္ အျခားေသာအိမ္သား တစ္ဦးဦးကလူနာသည္အတြက္ စိုးရိမ္ေၾကာက္ၾကေနသည့္အတြက္ မိုးျမန္ျမန္လင္းေစခ်င္ပါတယ္။ ညဘက္ေမွာင္ ခ်ိန္ေရာက္လွ်င္ ေၾကာက္စိတ္ေတြ ခံစားေနရသည့္အတြက္ နံနက္ေနရဲ႕အလင္းေရာင္ေပၚလာတဲ့အခါ ေၾကာက္စိတ္ ကို ဖယ္ရွားေစပါ တယ္။ (ဂ)ေနရဲ႕အလင္းေရာင္ဟာ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ သက္ရွိအရာဝတၳဳမ်ားအားလုံး အသက္ရွင္ျခင္းကို ေပးစြမ္းႏိူင္တယ္။ ကမၻာေပၚရွိ လူသားမ်ားအားလုံးလည္း ေနေရာင္ျခည္အားကို လိုသလိုအသုံးျပဳခဲ့ႀကပါတယ္။ ဆရာဝန္မ်ားကလည္း လူနာကို ေနလွမ္းျပီး က်န္းမာေစသလို ေနေရာင္ျခည္ရဲ့အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားလည္း ရရွိပါတယ္။

တတိယဆုရရွိတဲ့ ေဒါက္တာဘေစာေဒြးေရးဆြဲတဲ့ ကရင္အလံေတာ္ပံုစံမွာ ဆင္ျဖဴေတာ္ အရုပ္အမွတ္အသားျပဳခဲ့ ပါတယ္။ ဖားစည္ရဲ့အေပၚမွာလည္း ဆင္အရုပ္ပါရွိေနပါတယ္သူရဲ႕အဓိပၸါယ္ေဖၚျပခ်က္မွာ ဆင္ျဖဴေတာ္ဟာတန္ဘိုးရွိျပီး ျမင့္ျမတ္တဲ့ ရာတနာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ကရင္အစည္းအရုံးအတြင္းေရးမွဴး မန္းဘခင္ဦးေဆာင္ျပီးေတာ့ ကရင္အလံ(၃) ခုေပါင္းကာ တစ္ခုတည္းအတည္ျပဳျပီး ကရင္အမ်ဳိးသားအဖြဲ႔ထံသို‹တင္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ ၄င္းေနာက္ ကရင္အမ်ဳိးအဖြဲ႔က ဤအလံေတာ္ကို အတည္ျပဳခဲ့သည္။ ကရင္အလံေတာ္မွာ အေရာင္(၃)မ်ဳိးရွိပါတယ္။ အနီ၊အျဖဴ၊ အျပာ ေရာင္ႏွင့္ ေနျဖာေရာင္ျခည္(၉)ခုလည္းပါဝင္ ခဲ့ပါတယ္။ ကရင္အလံေတာ္(၃) ခုကို ေပါင္းစည္းခဲ့တဲ့ မန္းဘခင္က ကရင္အလံေတာ္ရဲ့အဓိပၸါယ္ေဖၚျပရာမွာ
(က) အနီေရာင္ဆိုသည္မွာ- ရဲရင့္ျပတ္သားျခင္းသတၱိရွိျခင္း၊ ဇြဲေကာင္းျခင္း။
(ခ) အျဖဴေရာင္ရဲ့ဓိပၸါယ္မွာ - ျဖဴစင္ျခင္းႏွင့္သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ျခင္း။
(ဂ) အျပာေရာင္ရဲ့အဓိပၸါယ္မွာ - ေျဖာင့္မတ္တည္ၾကည္ျခင္းႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာျခင္းတို႔ျဖစ္ပါတယ္။
(ဃ) တက္သစ္စေနဝန္း၏ေနေရာင္ျခည္(၉)ခုမွာ- ကရင္လူမ်ိဳးတ႔ုိရဲ႕ ေနရပ္ဌာနီကို ေဖၚျပျခင္း၊ ဘဝတုိးတက္မႈႏွင့္ သာယာၿငိမ္းခ်မ္းမူျဖစ္ပါတယ္။
(င) ဖားစည္၏အဓိပၸါယ္မွာ – စည္းလုံးညီညြတ္မွဳအမွတ္အသားႏွင့္ ရုိးရာယဥ္ေက်းမူ ၊ တန္ဖုိးရွိ ေသာပုိင္ဆုိင္မူတုိ႔ျဖစ္ပါ တယ္။

ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ က်င္းပတဲ့ႏွစ္တႏွစ္တည္း ျမန္မာသကၠရာဇ္(၁၂၉၉) ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၉၃၈)ခုႏွစ္ကရင္သကၠရာဇ္ (၂၆၇၇)ခုႏွစ္မွာ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးပထမဦးစြာ က်င္းပခဲ့သည့္ေန႔မွာ ကရင္အမ်ိဳးသားအလံေတာ္ကုိ ၄င္းႏွစ္သစ္ကူးေန႔ မွာပဲ အလံတုိင္ေပၚသုိ႔ လႊင့္ထူခဲ့ၿပီး ကရင္အမ်ဳိးသားမ်ားတုိ႔က စည္းလုံးညီညြတ္စြာ ဦးညြတ္၍ အေလးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

(၁၉၃၆)ခုႏွစ္မွာ ျဗိတိသွ်တပ္မွ ကရင္စစ္ဘက္ေခါင္းေဆာင္တို႔က၊ ကရင္အမ်ဳိးသားအလံေပၚတြင္ရွိေသာ ဖားစည္၏ ေအာက္မွာကဒိုးႏွစ္ခုအထိမ္းအမွတ္ ထပ္မံျဖည့္စြက္ခဲ့ပါတယ္။ ဤသေကၤတ အမွတ္အသားပါေသာ အလံကို အဂၤလိပ္ အစိုးရထံတရားဝင္ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ကရင့္အမ်ဳိးသားအလံဟာ (၁၉၄၉)ခုႏွစ္ဇႏၷဝါရီလ(၃၁)ရက္ေန႔မွာ ကရင့္လက္နက္ ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ေပၚေပါက္လာတဲ့အခါမွာ ေတာတြင္းကရင့္လက္နက္ကုိင္အလံဟု (ဖဆပလ) အစိုးရအဖြဲ႔ထဲမွ အခ်ဳိ႔ လူေတြကစြပ္စြဲေျပာဆုိၾကၿပီး ကရင္အမ်ိဳးသားအလံကို အစိုးရက သုံးစဲြခြင့္မျပဳေတာ့ပါ။ သုိ႔ေသာ္လက္နက္ကိုင္ေတာ္ လွန္ေရးမလုပ္ေသာ ကရင္အမ်ဳိးသားအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ၾကေသာဆရာသာထို–ဆရာမန္းဂ်ိမ္းထြန္းေအာင္ ကရင္ လူႀကီးေစာဘဲေလတို႔က၊ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးကို ရန္ကုန္ျမိဳ႕မွာ က်င္းပျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာ ကရင္အလံေတာ္ကိုရဲရဲဝ့ံဝံ့ ျပန္ လည္၍ လႊင့္ထူခဲ့ပါတယ္။

(၁၉၆၃)ခုႏွစ္–မူးဆိုးေကာ္ကစာ ေစာဟန္တာသာေမႊးအား ကရင္အလံေတာ္ကို ျဖန္႔ ေဝခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၇၁)ခုနွစ္မွာ ေစာစံ ဖိုးသင္လည္းထိုနည္းတူစြာ ကရင္အလံေတာ္ ကိုထုတ္ေဝခဲ့ျပန္ပါတယ္။ ယခုအသုံးျပဳေနေသာအလံဟာ ေရွးေခတ္က၊ကရင္ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ား၏ အားထုတ္ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္မႈတို႔ေႀကာင့္ ဤအလံေတာ္ သည္ နက္ရွဳိင္းေသာအဓိပၸါယ္ရွိျပီး ဂုဏ္က်က္သေရလည္း ျပည့္ဝပါသည္။ ထို႔ ေၾကာင့္ ကရင္အမ်ိဳးသားမ်ားအားလုံး ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာင္လာေနာင္သား ကရင္အမ်ဳိးသားထု တစ္ရပ္လံုးက မိမိတို႔ရရွိထားတဲ့ ဒီအခြင့္အေရးကိုမပေပ်ာက္မဆုံးရွံဳးရေအာင္ ကရင္တုိင္းမွာ ထိမ္းသိမ္းကာကြယ္ရန္ တာဝန္ရွိပါတယ္။

ယခုမ်က္ေမွာက္ကာလမွာ ေတာင္ေပၚေဒသေျမျပန္႔ေဒသႏွင္႔ ေရေျမရပ္ျခားေနထိုင္ ၍ျပန္႔ က်ဲေနၾကေသာကရင္လူမ်ဳိးတို႔ဟာ ဘာသာအယူအဆ ကြဲျပားျခားနားေသာ္လည္း ရုိးရာပြဲေတာ္မ်ားျဖစ္သည့္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူး၊ ဝါေခါင္လျပည္႔ ခ်ည္ျဖဴ ဖြဲ႔ပြဲ၊ ႏွစ္ဦးေကာက္သစ္စားပြဲ၊ အစည္းအေဝးပြဲ၊ ယဥ္ေက်းမွဳပြဲေတာ္ စသျဖင့္ က်င္းပျပဳလုပ္သည့္အခါတုိင္း အမ်ဳိးသား အလေတာ္ကို လႊင့္ထူခဲ့ၾကပါတယ္။

အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ယခုမ်က္ေမွာက္ကာလမွာ တစုတရုံးတည္း အတူတကြ ေနထိုင္ခြင့္မရခဲ့ပါ သို႔ေသာ္ ကရင္အမ်ိဳးသားရဲ႕အလံေတာ္ေအာက္မွာ စိတ္ဝမ္းကြဲျပားမွဳမရွိတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ရပ္နီးရပ္ေဝး ဘာသာ အယူအဆ ကြဲျပားျခားနားမွဳရွိေသာ္လည္း ဒီဇင္ဘာလ(၁၆)ရက္ေန႔မွ က်ေရာက္မည့္(၇၂)ၾကိမ္ေျမာက္ ကရင္ႏွစ္သစ္ ကူးေန႔မွာ တစ္ခုတည္းေသာ အမ်ိဳးသားအလံေတာ္ေအာက္မွာ စည္းလံုးညီညြတ္ျခင္း ဖြ႔ံျဖိဳးတိုးတက္ျခင္း ၾကြယ္ဝခ်မ္း သာျခင္း၊ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေသာဘဝကို ေမွ်ာ္မွန္းၾကပါတယ္။

ထို႔ေၾကာင့္ ကရင္အမိ်ဳးသားအလံဟာ အေရးၾကီးေသာ အမွတ္အသားတစ္ခု ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ကြဲျပားျပန္႔က်ဲေနေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို အလံေတာ္က စုစည္းညီညြတ္ေစျပီး အင္အားျဖစ္ေစပါတယ္။ ထိုအင္အားမွတစ္ဆင့္ ရုန္းကန္မႈ အျဖင့္သို႔ ေရာက္ရွိကာ လြတ္ေျမာက္ေသာဘဝသို႔ ေရာက္ရွိမည္ျဖစ္ပါတယ္။

ဝင္းေရာ္ ေစာထဲေန

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္အမ်ိဳးသားႏွစ္သစ္ကူးေန ့

26.11.2009
sawgonlin


လူမ်ဳိးအသီးသီးတုိ ့သည္ မိမိတုိ ့၏ပတ္၀န္းက်င္ သဘာ၀၊ ေတာေတာင္၊ ေရေျမ၊ ရာသီဥတု၊ သစ္ပင္ပန္းမန္၊ေန၊ လ၊ နကၡတုိ ့ကုိ ေလ့လာမွတ္သား၍၊ အခ်ိန္ကာလ အပုိင္အးျခားတုိ ့ ခြဲျခားသိျမင္ၾကသည္။
ကရင္လူမ်ဳိးတုိ ့သည္ ေရွးပေ၀သဏီကစ၍ အခ်ိန္အကန္ ့အသတ္ကုိ ၾကည့္ၿပီး၊ တစ္ရက္၊ တစ္လ၊ တစ္ႏွစ္ ဟု သတ္မွတ္ကာ အမည္နာမေပးၾကပါသည္။ မိမိတုိ ့၏ ပထမလကုိ စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္ “သေလ” ပုိးကရင္ဘာသာျဖင့္ “ထုိက္ေခါက္ဖုိး”ဟု ေခၚၾကပါသည္။
ထုိသို ့ တစ္ႏွစ္ဆန္းလွ်င္ မိမိတုိ ့ ဓေလ့ထုံးစံအရ၊ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲမ်ား က်င္းပျခင္း၊ ယစ္နတ္ပူေဇာ္ျခင္း၊ လူၾကီးသူမမ်ားအား ကန္ေတာ့ျခင္းမ်ားကုိ ျပဳလုပ္ၾကပါသည္။
-“ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ေရာက္လာၿပီ
-ေရခ်ဳိးေခါင္းေလွ်ာ္ စိတ္သန္ ့စင္
- လူၾကီးသူမ ကန္ေတာ့ၾက
-ဆုံးမ ပဲ့ျပင္နာခံမွတ္”။
ကရင္အမ်ဳိးသားမ်ားသည္ “သေလ”လ ၊ (ထုိက္ေခါက္ဖုိး)ကုိ ပထမလအျဖစ္ သတ္မွတ္၍ လဆန္းတစ္ရက္ေန ့ကုိ ႏွစ္သစ္ကူးေန ့အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ပါသည္။ “သေလ”လ ၊ (ထုိက္ေခါက္ဖုိး)လသည္ ျမန္မာအားျဖင့္ “ျပာသုိလ”ျဖစ္၍ ျပာသုိလဆန္းတစ္ရက္ေန ့သည္ “ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ျဖစ္ပါသည္။
သုိ ့ေသာ္လည္း ေရွးအခါက ဤေန ့ဤရက္ကုိ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့အျဖစ္ ေျမျပန္ ့ေဒသကရင္အခ်ဳိ ့ႏွင့္ ေတာင္ေပၚကရင္အခ်ဳိ ့တုိ ့သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက က်င္းပခဲ့ၾကပါသည္။


သုိ ့ရာတြင္ ကရင္ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာႏွစ္သစ္ကူးေန ့ျဖစ္ေသာ ဇန္န၀ါရီလ တစ္ရက္ေန ့ကုိ က်င္းပသည့္နည္းတူ၊ ကရင္ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသည္လည္း တန္ခူးလ (သၾကၤန္)အၿပီး ႏွစ္ဆန္းတစ္ရက္ေန ့ကုိ က်င္းပၾကပါသည္။
ထုိ ့အျပင္ ကရင္လူမ်ဳိး ဖုိးပုိက္ဆံဘာသာ၀င္မ်ားသည္ တပုိ ့တြဲလဆန္း (၄)ရက္ ေန ့ကုိ၎၊ ရေသ့ဘာသာ၀င္ ကရင္မ်ားကလည္း တေပါင္းလျပည့္ေက်ာ္(၁)ရက္ေန ့ကုိ၎ အသီးသီး ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ကုိ တကြဲတျပားဆီ က်င္းပခဲ့ၾကပါသည္။
ထုိသုိ ့ ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ကုိ အကြဲကြဲအျပားျပား က်င္းပၾကေသာေၾကာင့္ စိတ္၀မ္းကြဲမႈမ်ားလည္း ရွိေနၾကပါသည္။ ကရင္အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ေဒါက္တာ တီသံျပာ၊ ဦးလူနီ၊ ေဒါက္တာျမတ္စံ၊ ဦးစံလုံးႏွင့္ အျခားေသာ ကရင္အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ား ပါ၀င္ေသာ “ေဒါကလူ”ေခၚ ကရင္အမ်ဳိးသားအသင္းၾကီး၊ Karen National Association (KNA)၊ အသင္းၾကီးကုိ (၁၈၈၁) ခုႏွစ္တြင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၎အခ်ိန္က ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ မည္သည့္ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ ့အစည္းမွ မရွိေသးေပ။
ထုိအသင္းၾကီးက “ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့”ကုိ တေန ့တည္း က်င္းပလွ်င္ ပုိ၍သင့္ေလွ်ာ္ေၾကာင္း သိရွိသည္။ ထုိ ့ ေၾကာင့္ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ကရင္အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ားအား ေတြ ့ ဆုံေစၿပီး၊ မည္သည့္ေန ့ရက္တြင္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့က်င္းပရန္ သင့္ေလွ်ာ္မည္ကုိ ေရွးအေထာက္အထားမ်ား၊ အေၾကာင္းအရာမ်ားကုိ စုံစမ္း၍ “ေဒါကလူ”အသင္းၾကီးအား ျပ္န္လည္အစီရင္ခံေစသည္။
ထုိ့ေၾကာင့္ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ အစီရင္ခံစာမ်ား ေပးပုိ ့ၾကသည္သာမက “ဆရာယာနီ”ဆုိသူ ကုိယ္တုိင္လာေရာက္ေတြ ့ဆုံသည္။ “ဆရာယာနီ”သည္ ေျမာင္းျမခရုိင္- တကူးဆိပ္ရြားသာညးျဖစ္၍ ဖါပြန္တြင္ ေက်ာင္းဆရာအျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အလုပ္လုပ္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၎ႏွင့္အတူ ေတာင္ေပၚကရင္ေဒသရွိ ကရင္အမ်ဳိးသားမ်ား အသုံးျပဳေသာ ပ်ဥ္ျပားျပကၡဒိန္ကုိ ယူေဆာင္လာ၍ တင္ျပသည္။ ထုိပ်ဥ္ျပားျပကၡဒိန္တြင္ တႏွစ္လွ်င္ (၁၂)လ ပါရွိ၍ ပထမလမွာ ျပာသုိလျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသအေထာက္အထားႏွင့္ တင္ျပပါသည္။
ထုိ ့အတူ “ေဒါကလူ”အသင္းၾကီး၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး မန္းဘခင္မွလည္း ႏွစ္ေပါင္း (၇၀)ေက်ာ္က စတင္ထုတ္ေ၀ခဲ့သည့္ ပုိးကရင္သင္ပုန္းၾကီ္းႏွင္ ့ဖတ္စာအုပ္ကုိ တင္ျပပါသည္။

အဆုိပါစာအုပ္တြင္ တႏွစ္လွ်င္ (၁၂)လ ပါရွိၿပီး ျပာသုိလမွာ ပထမလ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘုိးဘြားမ်ားလက္ထက္မွစ၍ ယေန ့တုိင္ေအာင္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ကုိ ျပာသုိလဆန္း (၁)ရက္ေန ့တြင္ က်င္းပေၾကာင္း တင္ျပသြားပါသည္။
ထုိ ့ေၾကာင့္ သမုိင္း၀င္ေန ့တေန ့ရရွိရန္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့အျဖစ္ တင္သြင္းရာ၌ ပထမဦးစြာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွ စတင္ တင္သြင္းရမည္ျဖစ္၍ ကရင္အမတ္ (၁၅)ဦး၏ ဒုတိယဥကၠဌျဖစ္ေသာ ေစာဂြ်န္ဆင္ဒီဖုိးမင္း (Saw Joh Nson –D- P0min)သည္ ေန ့ရက္သတ္မွတ္ေရးအတြက္ တာ၀န္ယူရသည္။ ထုိ ့ ေၾကာင့္ ေစာဂြ်န္ဆင္ဒီဖုိးမင္း သည္ ေတာင္ငူၿမဳိ ့ရွိ ကရင္သက္ၾကီး၀ါရင့္သူတခ်ဳိ ့ႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၿပီး သရာမုိးလုိ (ကရင္အမ်ဳိးသားအလံေတာ္ ပုံစံတင္သြင္းရာတြင္ ဒုတိယဆုရရွိသူ)အား ဆက္လက္ တာ၀န္လႊဲအပ္ခဲ့ၾကသည္။
သရာမုိးလုိသည္ ကရင္အမ်ဳိးသားတုိ ့၏ ခုႏွစ္သကၠရာဇ္သည္ ႏွစ္ေပါင္းမည္မွ်ရွိေၾကာင္းႏွင့္ ကရင္အမ်ဳိးသားတုိ ့၏ ႏွစ္သစ္ကူးေန ့သည္ မည္သည့္ေန ့၊ လ၊တြင္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဟူေသာ အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္အေပၚ မူတည္၍ ရွာေဖြသုေတသနလုပ္ခဲ့ၿပီး ျပည္လည္တင္ျပခဲ့သည္။

အေရွ ့တုိင္းသုေတသနၾကီးႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဂ်ီ၊ အိပ္ခ်္၊ လူစ့္(G.H.Luce)ႏွင့္ ဂ်ီ၊ အီး၊ ဟာဗီ(G.E. Harvey)တုိ ့၏ မွတ္တမ္းျပဳခ်က္အရ၎၊ အမ်ဳိးသားပညာ၀န္ ဦးဖုိးက်ား ေရးသားေသာ ျမန္မာရာဇ၀င္အရ၎၊ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ ့ ေရွးဦးစြာ ၀င္လာခဲ့ၾကသည္မွာ ဘီ။ စီ ၇၃၉ ခုႏွစ္က ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရေပသည္။
သုိ ့ျဖစ္၍ သရာမုိးလုိက ကရင္သကၠရာဇ္ကုိ ကရင္လူမ်ဳိးတုိ ့ ျမန္မာႏုိင္သုိ ့ ၀င္ေရာက္လာခဲ့ၾကသည့္ ထုိႏွစ္မွ အစျပဳ၍ ေရတြက္ရန္ အဆုိျပဳခဲ့၏။ ယင္းအဆုိျပဳခ်က္ကုိ ေအ၊ ဒီ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္တြင္ တင္သြင္းခဲ့ရာ၊ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ား ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ ့ စတင္၀င္ေရာက္လာခဲ့ၾကသည့္ ဘီ၊ စီ ၇၃၉ ခုႏွစ္မွ စ၍ ေရတြက္ေသာ္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၆၇၅)ႏွစ္ ရွိၿပီးျဖစ္သည္။
ေတာင္ငူၿမဳိ ့ရွိ သက္ၾကီး၀ါၾကီးမ်ား၏ သေဘာတူညီ သတ္မွတ္လုိက္သည့္ ေန ့ရက္ (သေလလဆန္း (၁)ရက္)ကုိ ဥပေဒျပဳေအာက္လႊတ္ေတာ္တြင္ တင္သြင္းအဆုိကုိ ေစာဂြ်န္ဆင္ဒီဖုိးမင္း လက္မွတ္ထုိး၍ ေအာက္လႊတ္အစည္းအေ၀းတြင္ တင္သြင္းခဲ့၏။ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၃ ရက္ေနံတြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ဥပေဒျပဳေအာက္လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေ၀းမွတ္တမ္းတင္ခ်က္အရ (Presented)ဟူ၍ မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။
ယင္းကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ အထက္လႊတ္ေတာ္မွ ဆရာစံေဘာ္ က ဆက္လက္ဦးေဆာင္၍ ၀န္ၾကီး ေစာေဖသာႏွင့္ ညွိႏႈိင္းၿပီး၊ ေဒါက္တာ ဘေမာ္အစုိးရအဖြဲ ့သုိ ့ တင္ျပ၍ အစုိးရ၏ သေဘာတူညီခ်က္အရ (Cabi-net Executive Pow – er)ျဖင့္ ဘုရင္ခံထံသုိ ့ တင္ျပႏုိင္၍ ဘုရင္ခံ၏ သေဘာတူညီခ်က္ေၾကာင့္ အစုိးရရုံးမ်ားႏွင့္ လႊဲေျပာင္းႏုိင္သည္။
စာခ်ဳပ္စာတမ္း အက္ဥပေဒ (Ne – G0tiable Instrument act.) အစုိးရ အသိအမွတ္ျပဳ ရုံးပိတ္ရက္အျဖစ္ ရရွိခဲ့သည္။
အစုိးရ၏ ပထမဦးဆုံး အသိအမွတ္ျပဳ ရုံးပိတ္ရက္မွာ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ (၁)ရက္ (၁၂၉၉ ခုႏွစ္ ျပာသုိလဆန္း (၁)ရက္ေန ့ျဖစ္ၿပီး၊ ၎ေန ့တြင္ ၀တ္လုံေတာ္ရ ဆစ္ဒနီလူနီက အသံလႊင့္မိန္ ့ခြန္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ေပၚထြက္လာသည့္ “သာ့ပြာဖုိးလင္းေတး” ျပဳစုေရးဆြဲခဲ့သည့္ ကရင္အမ်ဳိးသားျပကၡဒိန္အရ၊ တစ္ႏွစ္ျပည့္ေျမာက္၍ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ (၂၁)ရက္ေန ့တြင္ က်ေရာက္သည့္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန ့ပြဲေတာ္တြင္ ကရင္အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီး (၅)ဦး ျဖစ္ၾကေသာ ေဒါက္တာစံစီဖုိး၊ မန္းေရႊဘ၊ မန္းလွေဖ၊ ေစာဆစ္ဒနီလူနီႏွင့္ ေစာေဖသာတုိ ့က ၾသ၀ါဒ သ၀ဏ္လႊာေပးပုိ ့ခဲ့သည္။
(သ၀ဏ္လႊာ ေပးပုိ ့သည့္ ေန ့စြဲမွာ “သာ့ပြာဖုိးလင္းေတး”၏ ျပကၡဒိန္အရ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ႏွစ္ၾကိမ္မွ် က်ေရာက္ျခင္းေၾကာင့္ ရက္ အမွန္ (၂၁ - ၁၂ - ၁၉၃၈) အစား (၂၁ - ၁၂ - ၁၉၃၉)ဟူ၍ ျဖစ္ေနေၾကာင္း သတိျပဳအပ္၏)
မည္သုိ ့ပင္ဆုိေစ ယေန ့ ကရင္အမ်ဳိးသားထုတရပ္လုံးက သရာမုိလုိ၏ ရွာေဖြခ်မွတ္ေပးခဲ့သည့္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူး ေန ့ ျဖစ္ေသာ “သေလ”လဆန္း (၁)ရက္ဟု အတည္ျပဳထားေသာ ျပာသုိလဆန္း (၁)ရက္ သုိ ့မဟုတ္ “ထုိင္ေခါက္ဖုိး”လဆန္း (၁)ရက္ ကုိသာ ဆက္လက္ အတည္ျပဳလက္ခံေနၾကေၾကာင္း ေတြ ့ရွိပါသည္။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ႏွင့္ ရုိးရာဒုံးယိမ္းအက

ေနာ္ခ်ဳိ
24.11.2009
ျပာသုိလဆန္း(၁) ရက္ေန႔ဟာဆုိလ်င္ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ျဖစ္ ပါတယ္။ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ဟာ ကရင္အမ်ိဳးသားမ်ား အတြက္ အထြတ္အျမတ္ထားတဲ့ ေန႔တေန႔ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္သစ္ ေရာက္တုိင္း ကရင္အမ်ဳိးသားေတြဟာ မိမိတုိ႔၏ သက္ႀကီး ဝါႀကီးပုဂၢဳိလ္မ်ားကုိ အေလးအျမတ္ျပဳ ပူေဇာ္ပသ ကန္ေတာ့ ၾကပါတယ္။ သက္ဆုိင္ရာဘာသာ ယုံၾကည္ကုိး ကြယ္မူအလုိက္ ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းပြဲေတြ ျပဳလုပ္ၾကသလို မိမိတုိ႔ရဲ႔ ရုိးရာယဥ္ ေက်းမူစာေပဓေလ့ထုံးတမ္းေတြကုိ ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ၾက ပါတယ္။
ျပီးေတာ့ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲ ေတြဒုံးယိမ္းအကေတြနဲ႔လည္းေျဖေဖ်ာ္ေပးပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္မွာ ရုိးရာ ယဥ္ေက်းမူ အကတခုျဖစ္တဲ့ ဒုံးယိမ္းအကဟာ လူအမ်ားစိတ္ဝင္စားတဲ့ အကတစ္ခု ျဖစ္သလို ထူးထူးျခားျခား ျမဴးၾကြမွဳ ရွိတဲ့အတြက္ ကရင္လူမ်ိဳးေတြအတြက္ ဂုဏ္ယူဘြယ္ရာအကတစ္ခု လို႔ဆိုယင္မမွားပါဘူး။ ခ်မ္းေအးတဲ့ ေငြႏွင္းမွဳံၾကား မွာ ရႊင္ျမဴးတဲ့ဒုံးယိမ္းအသံေတြဟာ တကယ့္ကို ပဏာရလွပါတယ္။

ဒီႏွစ္ဆုိရင္ ထုိင္းျမန္မာနယ္စပ္ ဘုရားသုံးဆူၿမဳိ႔မွာ ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးေန႔ကုိ စည္ကားသုိက္ ၿမဳိက္စြာနဲ႔က်င္းပ လိမ့္မယ္လို႔ ပြဲျဖစ္ေျမာက္ေကာ္မတီဥကၠဌ ဦးျမေအးကေျပာပါတယ္။ ယခုက်င္းပမဲ့ႏွစ္ သစ္ကူးပြဲမွာ ရုိးရာ ယဥ္ေက်းမူၿပဳိင္ပြဲျဖစ္တဲ့ ဒုံးယိမ္းအက၊ ကရင္နပန္းလုံးပြဲ၊ ေကာက္သစ္စား ဖီးဘီး ေရာ္လက္ခ်ည္ပြဲမ်ားအပါအဝင္ ေဘာ္လုံးပြဲ၊ လက္ေဝွ႔၊ ဇာတ္ပြဲ၊ မဲရုံထီ၊ ေခ်ာတုိင္တက္ ၿပဳိင္ပြဲမ်ားနဲ႔ က်င္းပမွာျဖစ္ပါတယ္။ ၄င္းအျပင္ ကရင့္ရုိးရာအစားအစာမ်ားကုိလည္း ေကြ်းေမြး ဧည့္ခံမွာျဖစ္ပါတယ္။ လာေရာက္ကၾကမည့္ဒုံးမ်ားကေတာ့ ကရင္ျပည္နယ္ ၾကာအင္း ဆိပ္ႀကီးၿမဳိ႔နယ္ နာမည္ႀကီးဒုံးမ်ား ျဖစ္တဲ့ ဖားျပေက်းရြာဒုံး၊ လာကဒါ၊ ထီးမံထုိ၊ က်ဳံခဝန္၊ ႏွင့္ေတာင္ဒီးဒုံးတုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ အျခားေသာ ေက်းရြာမ်ားမွ ဒုံး မ်ား လည္းပါဝင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒုံးအဖြဲ႔ေပါင္း (၁ဝ) ဖြဲ႔ေက်ာ္ လာေရာက္ကၾကမွာျဖစ္ ပါတယ္။

အဆုိပါနာမည္ႀကီးတဲ့ဒုံးမ်ားထဲမွ ေတာင္ဒီးဒုံးဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏုိဝင္ဘာလ (၇) ရက္ေန႔မွာ ဘားအံၿမဳိ႔မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ကရင္ျပည္ နယ္ေန႔မွာ ဒုံးအဖြဲ႔ေပါင္း (၇ဝ) ထဲမွ ဒုတိယဆုရရွိသြားတဲ့ဒုံး ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုံးယိမ္းအကဟာ သြက္သြက္လက္ လက္ျမဴးျမဴးၾကြၾကြႏွင့္ကေနရတာပဲလုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ တုိင္းရင္းသားေတြ အပါအဝင္ ကရင္လူငယ္ေတြပါ အားလုံးလုိလုိကသိျမင္ထားၾကပါတယ္။ တကယ္ တမ္းက်ေတာ့ လူငယ္ေတြအမ်ားစု ဟာ ဒုံးယိမ္းအကအေၾကာင္းကုိ ေကာင္းစြာသိသူနဲပါးလွပါတယ္။ ဒုံးယိမ္းအကကုိလူငယ္ေတြမွသာကႏုိင္ၾကပါတယ္။ ေပါ့ပါးသြက္လက္စြာခႏၶာကိုယ္ကုိ လွဳပ္ရွားေနရ တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ကရင္ျပည္နယ္ ဘားအံၿမဳိ႔နယ္ရွိ ဒုံရင္းေက်းရြာဇာတိေန အဖုိးခြဲကေဘာင္ဟာ အသက္ (၁၈) ႏွစ္ကစၿပီး ဒုံးယိမ္းအက ကုိစတင္ေလ့လာလုိက္စားခဲ့ၿပီး အသက္ (၂၆) ႏွစ္မွာ ဒုံးဆရာျဖစ္လာခဲ့ပါ တယ္။ အသက္ (၇ဝ) ထိ ဘဝတစ္ေလွ်ာက္ လုံး ဒုံးယိမ္းအကကုိပဲ ေလ့လာလုိက္စားခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ အခုအဖုိးခြဲကေဘာင္ဟာ ထိုင္းႏုိင္ငံမဲေဆာက္ၿမဳိ႔ရွိ ကရင္စာ ေပယဥ္ေက်းမူတာဝန္ခံအျဖစ္ တာဝန္ယူ ထားပါတယ္။ ဒုံးယိမ္းအကနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဒုံးဆရာႀကီးအဖုိးခြဲကေဘာင္က အခုလုိရွင္းျပထားပါတယ္။

ဒုံးယိမ္အကစတင္ျဖစ္ေပၚလာရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ ေရွးေခတ္အပ်ဴိလူပ်ဳိေတြဟာ သစ္ပင္ ဝါးပင္ ေအာက္မွာ ခ်ိန္းေတြ႔ေနၾကၿပီး လူႀကီးေတြကသူတုိ႔ရဲ့အျဖစ္ကုိ ၾကည့္မေကာင္းရွဳမလွျဖစ္ခဲ့ရာမွ ရုိးရယဥ္ေက်းမူေတြရွိလာေအာင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေတြကုိစုရုံးၿပီး ဒုံးယိမ္းအကကုိ စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ကဒုံးဆရာေတြဟာ ဒုံးသင္ၾကား တဲ့ေနရာမွာ တစ္ႏွစ္တာအတြင္းမွာရွိတဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္း က်င္ကအျဖစ္အပ်က္ေတြကုိ အေျခခံၿပီးမွ ဒုံးသီခ်င္းကုိဖြဲ႔ႏြဲ႔ႈၿပီး ဒုံးအကသင္ၾကားေပး ပါတယ္။ ဒုံးဆုိတာရုိးရာယဥ္ေက်းမူၾကားမွာ စိတ္ကုိျမဴးၾကြေစတဲ့အက တခုျဖစ္ပါတယ္။

ကရင့္ရုိးရာ ဒုံးယိမ္းအကကုိ ကရင္တစ္မ်ဳိးသားလုံးက ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ Bဃ ၇၃၉ ခုႏွစ္မွာ စတင္အသိအ မွတ္ျပဳလာ ခဲ့ပါတယ္။ ေရွးေခတ္က ဒုံးအမ်ဳိးအစား (၇) မ်ဳိးရွိၿပီး ယင္း (၇) မ်ဳိးမွာ ဒုံးေမာင္ရုိး၊ ဒုံးဆေအာ္ (ေခၚ) (ဒုံးေမ်ာက္)၊ ဒုံးမူးေနာ္ဖုိးသားခြား (ဒုံးအပ်ဳိလူပ်ဳိ)၊ ဒုံးလူအုိ၊ ဒုံးပနား (ေခၚ) (ဒုံးကြ်ဲ)၊ ဒုံးထရဲ (ေခၚ) (ဒုံးဒရယ္)၊ ဒုံးကုလားတုိ႔ျဖစ္ပါ တယ္။ ဒုံးေမာင္ရုိးအကမွာ ေဟြးေလးေလးေမာင္းရုိး ဆုိတဲ့သံစဥ္နဲ႔ အစခ်ီၿပီးေျဖး ေျဖးႏွင့္ကရပါတယ္ သုိ႔ေသာ္လည္း ကကြက္သိပ္မရွိပါ။ ဒုံးဆေအာ္ (ေခၚ) (ဒုံးေမ်ာက္) သည္ ေမ်ာက္မ်က္ႏွာကဲ့သုိ႔မ်က္ႏွာအမူအရာထားၿပီး ကရတာမ်ဳိးျဖစ္ ပါတယ္။ ဒုံးမူးေနာ္ဖုိးသားခြား (ေခၚ) (ဒုံးအပ်ဳိလူပ်ဳိ) သည္ ယေန႔ကေနတဲ့ဒုံးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒုံးပနား (ေခၚ) (ဒုံးကြ်ဲ)သည္ ကြ်ဲထိန္းသမား မ်ားကတီထြင္လာတာျဖစ္ၿပီး ကြ်ဲဂ်ဳိနဲ႔တူတဲ့ဂ်ဳိကုိျပဳလုပ္ၿပီး ေခါင္းမွာပတ္ၿပီး ကၾက ပါတယ္။ ဒုံးထရဲ (ေခၚ) (ဒုံးဒရယ္) ဟာလည္းပဲ ဒရယ္ေခါင္းဂ်ဳိတပ္ၿပီးကၾကပါတယ္။ ဒုံးကုလားအ ကမွာေတာ့ ကုလားတုိ႔ရဲ့ေတးသံေတး သြား နဲ႔အတူ ကုလားတုိ႔ရဲ့အကအမူရာႏွင့္ညီေအာင္ကေနရၿပီး ရယ္စရာ ေကာင္းေသာဒုံးတမ်ဳိးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ယင္းဒုံးကုလားအကဟာ အသားျဖဴသူတခ်ဳိ႔က အုိးမဲသုတ္ လိမ္းၿပီးမွကၾကရပါတယ္။

ယခုေခတ္ဒုံးအမ်ားစုက တဖြဲ႔မွာ လူ ၃၂ ဦး မွ ၃၄၊ ၃၆ ဦးအထိရွိပါတယ္ လူမ်ားရျခင္း အေၾကာင္းမွာ ဒုံးယိမ္းအကဟာ ကကြက္ႏွင့္အတူကရတာၿပီး လူမ်ားမွ ကကြက္ေစ့ပါတယ္ အထူး သျဖင့္ ကကြက္ေတြဟာ KAREN သေကၤတေတြကုိ ကၾကတာမ်ားပါတယ္ တခ်ဳိ႔ကကြက္ေတြမွာ ကရင္ႏွစ္ သစ္ကူးေန႔ဆုိတဲ့သေကၤတကုိ အကြက္က်က်စီၿပီးကၾကတယ္ အကၡရာ တစ္လုံးခ်င္းကုိ ကၾကတာျဖစ္ပါတယ္ သုိ႔ေသာ္လည္း ကကြက္စီတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္ကကြက္ကုိ ကရမလဲဆုိတာ ကန္႔သတ္ခ်က္မရွိပါ။ သင္ၾကားေပးတဲ့ဒုံးဆရာအေပၚမွာသာမူတည္တယ္လုိ႔ ဒုံးဆရာတစ္ဦး ကေျပာပါတယ္။

အမ်ားအားျဖင့္ ဒုံးအဖြဲ႔တုိင္းမွာ ဒုံးပဏာမေရွးဦးကုိ သုံးေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္၊ တစ္ေယာက္ စသျဖင့္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ အဓိကတစ္ဦးမွာ အမ်ဳိးသမီးျဖစ္ၿပီး ၄င္းအမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးဟာ ေမတၱာပုိ႔ သတဲ့ ေတးသီခ်င္းကုိဆုိရင္းကေနရတာျဖစ္ ပါတယ္ ၄င္းဆုေတာင္းေမတၱာပုိ႔သျခင္းကုိ တပင္တုိင္အ ကဟူ၍ေခၚေဝၚၾကပါတယ္။ တခါတရံမွာ ဒုံးပဏာမေရွးဦးကုိ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးနဲ႔ အမ်ဳိးသား ႏွစ္ဦးထားရွိၾကပါတယ္။ ၄င္းအမ်ဳိးသားႏွစ္ဦးဟာ အမ်ဳိးသမီးရဲ့ေဘးတဖက္တခ်က္စီမွာ ကေနရပါ တယ္။ ဒုံးပဏမ ေရွးဦးကုိ အမ်ဳိးမ်ဳိးထားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒုံးပဏာမေရွးဦးထား ရွိရတဲ့အျပင္ ကရင့္အမ်ဳိး သား အလံေတာ္ကုိ ကုိင္ေဆာင္ရမည့္ အမ်ဳိး သမီးတစ္ဦးလည္းထားရွိရပါတယ္ ဒုံးအဖြဲ႔တုိင္း အမ်ဳိးသားအလံကုိင္ ေဆာင္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းမွာ ကရင္အမ်ဳိးသား၏အလံေတာ္ကုိ ေလးစားဂုဏ္ျပဳျခင္းအေနျဖင့္လည္းေကာင္း ဒုံးတခု လုံး၏ မ်က္ႏွာဖုံးအေနျဖင့္လည္းေကာင္း အလံကုိင္ရျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ၄င္းအလံကုိင္သူတစ္ဦးဟာ မတ္မတ္ရပ္ေနရတဲ့ အျပင္ ဒုံးကၿပီးသည္အထိ အလံကုိၿငိမ္သက္စြာကုိင္ထားရပါတယ္။ ဒုံးစတင္ကေတာ့မည္ဆုိလ်င္ အလံကုိင္တဲ့အမ်ဳိး သမီးသည္ဒံုး၏စင္ျမင့္ေပၚ၌ ေရွ့သို႔ဦးစြာထြက္လာရပါတယ္ ၄င္းအလံကုိင္အမ်ဳိး သမီးထြက္လာၿပီးမွ ဒုံးပဏာမေရွးဦး သုံးေယာက္လည္း ေမတၱာပုိ႔သထြက္လာရပါတယ္ ေမတၱာပုိ႔သ ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဒုံးတစ္ဖြဲ႔လုံးစတင္ကရပါတယ္။

ဒုံးႏွင့္အတူတြဲကအသုံးျပဴတဲ့ တီးမွဳတ္တူရိယာမ်ားကေတာ့ ပင္စည္၊ ေၾကးကြင္း၊ ႏြဲ၊ေမာင္း၊ ဝါးလက္ေခါက္တုိ႔ျဖစ္ပါ တယ္။ ေတးသီခ်င္းႏွင့္အတူသံၿပဳိင္သီဆုိကရပါတယ္ တီးဝုိင္းအနားမွာ ေနာက္ခံ ေတးအဖြဲ႔တဖြဲ႔လည္းထားရွိရပါတယ္။ ရုိးရာဝတ္စုံအျဖစ္ အမ်ဳိးသားမွာ လုံခ်ည္၊ အကၤ်ီေအာက္ခံ အျဖဴေရာင္လက္ရွည္ ႏွင့္ အေပၚကရုိးရာအကၤ်ီ၊ ခါင္းေပါင္း၊ ေျခစြပ္အျဖဴဝတ္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးမွာလည္း ထဘီ၊ အက်ၤီ၊ ေခါင္းစည္းပုဝါ ႏွင့္အတူ ဘယ္ဘက္လက္၏လက္ခလယ္မွာ အျဖဴေရာင္ပုဝါ ေသးေသး ေလးတခုကုိ ညွပ္ထားရပါတယ္ အမ်ဳိးသားေတြလုိပဲ ေျခစြပ္အျဖဴ မ်ားကုိဝတ္ဆင္ၾကပါ တယ္။

အခုလက္ရွိဒုံးအကနဲ႔ ေရွးေခတ္ကဒုံးအကကုိ ႏွဳိင္းယွဥ္ၾကည့္ ျခင္းအားျဖင့္ မ်ားစြာကြာျခား လွပါတယ္။ အခုလက္ရွိဒုံးယိမ္း အကဟာ စိတ္ကုိျမဴးျမဴးၾကြၾကြနဲ႔ရွိေစပါတယ္။ ရုိးရာယဥ္ ေက်းမူနဲ႔ လည္းလုိက္ဖက္မူရွိပါတယ္။ အထက္မွာေဖၚျပခဲ့တဲ့ ေရွးေခတ္ဒုံး (၇) မ်ဳိးကေတာ့ ရုိးရာယဥ္ေက်းမူနဲ႔ ကုိက္ညီမူ မရွိတဲ့အတြက္ ဒုံးဆရာတစ္ဦးကေနၿပီး ဒုံးယိမ္းအကကုိ ယဥ္ေက်းမူရွိတဲ့အမူအရာေလးရွိလာ ေအာင္ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္မွာ ပထမတခါ ျပန္လည္ျပဳျပင္ခဲ့ပါတယ္ ထိုအခ်ိန္ကစၿပီး အဆုိပါဒုံး (၇) မ်ဳိးဟာ ေပ်ာက္လုနီးပါးျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

ျပန္လည္ျပဳျပင္ခဲ့ရျခင္း၏အေၾကာင္းမွာ ဥမာအားျဖင့္ ဒုံးဆေအာ္ (ေခၚ) ေမ်ာက္အကဒုံးဟာ ေမ်ာက္မ်က္ႏွာလုိမ်ဳိး မ်က္ႏွာအမူအရာထားကရၿပီး၊ ဒုံးဒရယ္ သည္ လည္းပဲ ဒရယ္ဂ်ဳိကုိေခါင္းမွာတပ္ၿပီး ကရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ၄င္းအက ေတြဟာ ယဥ္ေက်းမူနဲ႔ လုိက္ ဖက္မွဳမရွိျဖစ္ေနပါတယ္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ၄င္းအကေတြကုိ ျပန္လည္ျပဳျပင္ခဲ့ရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒုံးယိမ္းအကကုိပထမဆုံးတခါ ျပန္လည္ျပဳျပင္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ကရင္စာေပယဥ္ေက်းမူရွိ ဒုံးဆရာႀကီး ေရႊႀကဳိးၾကာမွ ရုိးရာယဥ္ေက်းမူဒုံး၏အမည္အေခၚအေဝၚႏွင့္ အကအားလုံးကုိ တမ်ဳိးတ စားတည္းျဖစ္ေအာင္ ယဥ္ေက်းမူရွိရွိႏွင့္ ျမဴးျမဴးၾကြၾကြကရတဲ့အကမ်ဳိးျဖစ္လာေအာင္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ (မဆလ) ေခတ္မွာ ဒုံးယိမ္းအကကုိ ျပန္လည္ျပဳျပင္ဖြဲ႔စည္း ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး ကရင္ေတြ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္က်င္းပတုိင္း ရုိးရာယဥ္ေက်းမွဳအကတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဒုံးယိမ္းအကကုိပါ ကေနခဲ့ၾကတာ ဒီကေန႔ဒီ အခ်ိန္အထိပါပဲ။ ေဆာင္းနဲ႔ႏွင္းခြဲျခားမရသလို ကရင္လူမ်ိဳးနဲ႔ဒုံးယိမ္းအက ဟာခြဲျခားလို႔မရပါဘူး။ ႏွင္းေတြေဝတဲ့ျပာသိုလေရာက္တဲ့အခါတိုင္း ဖါးစည္သံတလြင္လြင္နဲ႔ ကရင္ဒုံးယိမ္းအသံေလး ေတြဟာ ေဆာင္းအလွကိုခ်ယ္မွဳန္းထားသလိုပါဘဲ။
ေကာင္း၀ါသတင္းမွရယူတင္ဆက္သည္။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

Pee Bee Yaw

ကရင္ရုိးရာဓေလ့မ်ားကုိေလ့လာေသာမိတ္ေဆြမ်ား ပုိမုိသိရွိနားလည္ရင္အလုိ့ငွါ အဂ္လိပ္လုိလည္းတင္ထားေပးလုိက္ပါသည္။ စာဖတ္သူညီေနာင္မ်ားအတြက္

There once lived a young pair of orphans, brother and sister, whose parents had left them only four annas in silver. Because they were orphans, they were despised and belittled. Finally they were driven out of the village by their neighbors, lest the misfortune of orphan hood should prove contagious...

They maintained a precarious existence by the most laborious toil, living in a little hut at some distance from the clan to which they belonged. A famine arose in the land and the clansmen were obliged to go to a neighboring country to replenish their slender stock of grain. When the supply of paddy of Po Khai - the orphan boy, was exhausted, his sister brought out the cherished piece of silver their parents had left them and asked him a despairing mood, he said, ‘What is the use? Four annas…’ worth of rice will prolong our miserable lives but a few hours.

As starvation is inevitable, let us meet our fate at once. His sister pleaded that, unhappy as their lives were, they had entered the world with great pain, trouble and care to their parents so they should not leave it till every means to prolong existence had been exhausted. To please his sister Po Khai went, following the clan at a distance as he would not be allowed to mix with their party. When the party returned, they saw in the depths of the jungle by the side of the road an old woman, her body up to her neck completely covered with creepers, which had wound themselves firmly around her body.”

“As the party approached, the old woman screamed, ‘Cut me loose, cut me loose.’ The clansmen declined, as the old woman would want to go home with them, and would eat them out of house and home. After the whole party had passed, Po Khai came along.”
“The old woman redoubled her cries as there was but one left from whom she could hope for release. Po Khai thought to himself, ‘I must die, and even if the old woman goes home with me, it can make but a few hours’ difference.’ So he cut away the creepers and the old lady slipped dancing out on the road, saying, ‘Hurry up, grandson, for grandmother is perishing with hunger.’ The old woman was really Pee Bee Yaw, which means’ Grandmother with the bound waist.’ When the sister saw her brother returning, she thought, ‘My brother must be mad to invite guests to dinner when four annas’ worth of rice bought at famine prices are all or store.’ Her brother, seeing her frowns, hastily ran up into the house and begged his sister not to refuse the hospitality universally shown by the Karen. He reminded her how their parents never sent anyone hungry away, and begged his sister to keep up the ancestral custom, even though they were in the very jaws of death.

The old woman at once slipped into the kitchen and called the young girl to cook in haste, as she was very hungry. With a heavy heart the young girl was just pouring into the pot all the rice her brother had brought home when the old woman checked her sharply, ‘What a wasteful child! Seven grains of rice are quite enough.’ ‘Grandmother,’ replied the girl, ‘I know how to cook a pot of rice, but I don’t know how to cook only seven grains of rice.’ The old woman spoke up sharply, ‘Obey orders when your elders command you, and ask no questions.’ Abashed at the sharp tone of the old woman, the girl counted out seven kernels, and the old woman approached the pot with mystic passes and the pot became full. At seven grains to a meal, Po Khai saw that the rice he had purchased was amply sufficient for his wants, and knew that a good power had stepped in to save him.

When the news of the daily miracle reached the clan, they assembled and claimed Pee Bee Yaw refused to go either it, reminding them that they had forfeited their right as the first finders by their refusal to cut her loose from the creepers. Of course, this refusal laid the foundation of much hatred towards Po Khai and his sister. When the time came to cut the Khu (hill garden) Pee Bee Yaw told Po Khai to clear the jungle from seven hills and prepare them for planting. ‘How can I clear seven hills?’ asked Po Khai. ‘Ask no questions when your elders order you,’ was the old lady’s sharp reply. Just as he was leaving the house, Pee Bee Yaw gave him a machete with orders to try it. When he reached the chosen spot, Po Khai raised his against a huge tree. It fell without even waiting for the blow. ‘Well, that’s the sharpest machete I ever used,’ blurted out Po Khai, as he watched the crash of the huge tree. Of course, the seven hills were all cleared off before breakfast.”
“Po Khai wondered how this huge field was ever to be planted and reaped and the grain threshed, but he dared ask no questions, as Pee Bee Yaw always rebuked so harshly.

He went on in blind faith in the old woman’s power. At the sowing season, Pee Bee Yaw danced over the whole field, and a perfect shower of paddy started from her fingers and toes and from every fold of her clothing, and so the field was well filled with grain, the crop prospered splendidly, and soon the bending eats, over a foot in length and filled to the very extremity with golden grain, gave promise of such a bountiful harvest as had never been known before.”
“Po Khai wondered how this grain could ever be harvested, but still dared not to ask. The clansmen, wild with rage at the boundless wealth which they had just missed, and which had gone to Po Khai, now summoned all the clans within a day’s march to join them in stealing Po Khai’s paddy. Men, women and even children joined the raid. Some reaped, others carried the bundles.

Some threshed and winnowed, while others carried home the paddy. After a most laborious night’s work of many hundreds, all of Po Khai’s grain was carried off. Fancy the looks of Po Khai when he found nothing but trampled stubble where he had left waving grain!”
“Following the trial of the thieves, he picked up seven sheaves dropped by the way. On reporting to Pee Bee Yaw that there seven bundles were all that was left of their crop, she coolly told him to build seven huge paddy bins. Po Khai did so with the unquestioning obedience which had become a habit with him. When the bins were completed, but not roofed, a sheaf was put in each, and Pee Bee Yaw commenced dancing among the bins and singing a call to the grain wherever it was to return to its proper owner. At once the paddy came flying through the air, and fell in a perfect shower, till not a single grain was left with the thieves.”
“A solemn council of all the clans was held, and their indignation knew no bounds. ‘ We thought to ruin Po Khai, and we have been made nothing but his coolies, and even worse! Nothing is left us even for our wages.’ So they arranged to steal the paddy again from the bins this time. They even plotted to kill both Po Khai and Pee Bee Yaw.”
“Po Khai spent the day, by Pee Bee Yaw’s orders, in cutting a huge pile of clubs and making a large number of cords. When they went home in the evening, Pee Bee Yaw said ‘Ropes tie and sticks beat…’ When the clansmen came to steal the paddy, the ropes bound each to a tree and the clubs began to beat a rat-rat-too on their backs. To entreat the deaf cords and club was, of course, useless. Next morning, Po Khai found his tormentors in his power and half dead with the terrible beating they had received.”
“They readily took the oath, considered by hill men to be inviolable, never to molest him more. Pee Bee Yaw then said she must return to her abode in the skies, to wash down her house there as the hens had surely filled it with dust. To enable her to do so, she told Po Khai to raise the two shafts by which the native plough or harrow is dragged, into a perpendicular position. She then took the form of a cricket, crept up to the yoke and flew away.”
(The custom of raising the yoke in the air and placing a cricket on the perpendicular poles that support it, is still followed by the Karens. It is considered a very good omen if the cricket crawls upwards and takes flight from the top.)
The story of Pee Bee Yaw is the combination of moral instructions to the Karen generations. Even though it sounded like a fairy tale, it disclosed the beauties of simple life and the blessings of obedience that made Karens.
karen voiceမွတဆင့္ၿမန္လည္ေဖၚၿပသည္။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ အေၾကာင္းတေစ့တေစာင္း

(၁၁- ၇- ၂၀၀၉)ခုႏွစ္တြင္ က်ေရာက္ေသာ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔မွာ (၅၄)ၾကိမ္တုိင္ခဲ့ျပီ။ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း ႏုိ၀င္ဘာလ (၇) ရက္ေန႔တြင္ က်င္းပၾကသည္။အခုဆုိရင္ ျပီးခဲ့တဲ့ နုိ၀င္ဘာ ၁၁ ရက္ေန႔ ကရင္ျပည္နယ္ေန႕ကို က်င္းပျပီးစီးခဲ့ျပီ။ က်င္းပတဲ့ေနရာကေတာ့ ကရင္ျပည္နယ္ရဲ႕ ျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ေသာ ဘာအံျမိဳ႕၊ ျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမမွာ စီကားသိုက္ျမိဳက္စြာ က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ ကရင္ျပည္နယ္ အေရွ႕ဘက္ျခမ္းရွိ ျမိဳ႕နယ္၊ရြာ အသီးသီးမွ လာေရာက္ ပါ၀င္ဆင္ႏြဲၾကပါတယ္။


ကရင္ျပည္နယ္ေန႔မွာ အဓိက စိတ္၀င္စားစရာအေကာင္းဆံုးကေတာ့ ကရင္လူမ်ိဳးတုိ႔ရဲ႕ ရုိးရာယဥ္ေက်းမွဳ ျဖစ္တဲ့ ဒံုးအကကို ကျပဆင္ႏြဲျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ရြာအသီးသီးမွ ဒံုးအဖြဲ႕မ်ားကို ျပိဳင္ပြဲအေနနဲ႔ ပါ၀င္ ကျပ ရပါတယ္။ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ႏုိ၀င္ဘာ မတုိင္ခင္ တစ္ရက္ႏွစ္ရက္ အလုိမွာ ၾကိဳျပီး က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ ၄-ရက္ ၅-ရက္ေလာက္ ၾကာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒံုးအဖြဲ႔ေတြကို ျပိဳင္ပြဲအတုိင္ခင္မွာ တစ္လ ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ ၾကိဳေလ့က်င့္ရပါတယ္။ ျပည္နယ္ေန႔ ဒံုးျပိဳင္ပြဲကို ပထမဆု၊ ဒုတိယဆု၊ တတိယဆု၊ စတုတၳဆု စသည္ျဖင့္ ဆုမ်ားကိုလည္း ေပးအပ္ခ်ီျမင့္ေလ့ရွိပါတယ္။ ျပိဳင္ပြဲဆုရ အသင္းေတြကို ျပည္နယ္ေန႕ရဲ႕ေနာက္ဆံုးရက္ ညသန္းေခါင္ယံမွာ တခါတည္း ေၾကျငာ၊ ေပးအပ္ခ်ီးျမင့္ပါတယ္။ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ရာသီအရ ေဆာင္းတြင္းျဖစ္တဲ့အတြက္ ေအးခ်မ္းကရင္ျပည္နယ္အေရွ႕ဘက္ျခမ္းတစ္ခြင္လံုး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ လာေရာက္အားေပး ဆင္ႏြဲၾကပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ပြဲေတာ္ရက္အတြင္းမွာ ပူးတြဲျပီးေတာ့ ေစ်းပြဲေတာ္၊ ဇာတ္ပြဲ၊ မ်က္လွည့္ပြဲစတဲ့ ေဖ်ာ္ေျဖေရး ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲမ်ားလည္း စီကားစြာ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အခုဆုိရင္ (၅၄) ၾကိမ္ေျမာက္ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ျပီးခဲ့တဲ့ နုိ၀င္ဘာ( ၁၁) ရက္ေန႔က က်င္းပျပီးစီးသြားရာ ကရင္တုိ႔ရဲ႔ ရုိးရာဒံုးအက ျပိဳင္ပြဲကို ျမ၀တီျမိဳ႕နယ္ ဒံုးအသင္းက ပထမ၊ ၾကာအင္းဆိပ္ၾကီးျမိဳ႕နယ္ ကိုယ္စားျပဳ ဒံုးအသင္းက ဒုတိယဆုနဲ႕ လွဳိင္းဘြဲ႕ျမိဴ႕နယ္ကုိယ္စားျပဳ ဒံုးအသင္းက တတိယဆုတုိ႔ အသီးသီး ဆြတ္ခူးရရွိသြားၾကေၾကာင္းသိရပါတယ္…။ စတုတၳေနရာကေတာ့ ဘားအံျမိဳ႕နယ္ ကိုယ္စားျပဳ ေပါ့ေထာ္ေက်းရြာ ဒံုးအသင္း ရသြားပါတယ္..။ဒီကရင္ျပည္နယ္ေန႔ဟာ ေန႕ထူးေန႔ျမတ္အျဖစ္ မသတ္မွတ္ႏုိင္ေပမယ့္ ကရင္တုိ႔ရဲ႕ ရုိးရာ ယဥ္ေက်းမွဳေတြကို အားလံုးမဟုတ္သည့္တုိင္ တစိတ္တေဒသအားျဖင့္ေတာ့ ဆင္ႏြဲခြင့္ရတာ အမွန္ပါ။ဒါၾကာင့္ ကရင္ျပည္နယ္ အေရွ႕ဘက္ျခမ္းတခြင္မွာ
နွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ကို က်င္းပျပီးစီးခဲ့ျပီ။
ကရင္ျပည္နယ္ေန႔ ျဖစ္ေပၚလာပံုကို အလ်ဥ္းသင့္သလုိ တင္ျပသြားပါမည္..။ သမုိင္းဆုိတာ သိထားသင့္တယ္ မဟုတ္ပါလား..။

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္၏ မူလဇာစ္ျမစ္ (၃)

ကရင္လူမ်ိဳး၏ မူလဇာစ္ျမစ္ (၃)
သုေတသနစာတမ္း
ေစာေဖာ (ရန္ကုန္တကၠသိုလ္)

karen-womanျမစ္ႏွစ္မႊာ ျမစ္၀ွမ္းေဒသ၏ ထူးျခားခ်က္မွာ သမိုင္း သုေတသီႏွင့္ ပညာရွင္အမ်ားက လူမ်ိဳးေပါင္းစံုတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ စတင္ရာေဒသ Cradle of Civilization ႏွင့္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံုတို႔၏ ေျမပံု Dust heap of the nations ဟု အသိအမွတ္ျပဳ ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (Lands and peoples vol III, The grower society) page 217, In the garden of Eden, Mesopotamia, … has been called the Cradle of cilivation “because here the humen race is thought to have had its beginning and it has also been formed the dust heap of the nations” because the ruins of mighty empires or ancient times are buried under its sunbaked soil.)

ကမၻာဦးက်မ္းတြင္လည္း လူကိုစတင္ရာ “ဧဒင္ဥယ်ာဥ္” ဆိုသည္မွာလည္း ဤေဒသကို ေဖာ္ညႊန္းလွ်က္ ရွိသည္။

အထက္တေနရာတြင္ ေဖာ္ျပထားသကဲ့သို႔ ဆီးမိုက္၊ ဟန္းမိုက္၊ အာရိယန္ စသည့္ အသားျဖဴ လူမ်ိဳးတို႔သည္ ဤေဒသႏွင့္ ဤပတ္၀န္းက်င္တြင္ပင္ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ထိုနည္းတူ အတည္တက် ေနထိုင္ၿပီး စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးကို လုပ္ကိုင္ၾကေသာ ယဥ္ေက်းသည့္ မြန္ဂို အသား၀ါ လူမ်ိဳးႏြယ္မ်ားကိုလည္း ဤေဒသတြင္ပင္ ေတြ႕ရသည္။ (Pratical knowledge for all by Sir John Hammerton, page 67, The begeinning of history, 1st column, While on the lower Euphreates there are another group doscribed as Mongolian.)

ထူးျခားသည္မွာ ဤမြန္ဂို လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ယူဖေရးတီးျမစ္၏ ေအာက္ျမစ္၀ပိုင္း (Lower euperates) တြင္ အေျခခ်ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမစ္ညွာပိုင္းႏွင့္ ျမစ္၀ပိုင္းကို ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ပါက ျမစ္၀ပိုင္းသည္ ႏႈန္းေျမမ်ားရွိ၍ ေျမၾသဇာ ေကာင္းသျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး ပို၍ ေအာင္ျမင္မည္သာ ျဖစ္သည္။ ေျမၾသဇာ ေကာင္းေသာ ေနရာကို ေနရာယူထားျခင္းသည္ အျခားသူမ်ားထက္ ေစာစြာေရာက္ရွိျခင္း (သို႔) အျခားသူမ်ားထက္ အင္အားေကာင္းျခင္းဟု အဓိပၸါယ္ ယူရန္ရွိသည္။ ထိုေနရာတြင္ အေျခခ်ေသာ မြန္ဂို အသား၀ါမ်ားသည္ မလြဲမေသြ ယဥ္ေက်းလာရမည္သာ ျဖစ္သည္။

ေရွးေရွးအခါက အာရွအလယ္ပိုင္း စတက္ (Steppeg) ျမက္ခင္းက်ယ္ တျပင္တခြင္တြင္ သြားလာေနထိုင္ေသာ မြန္ဂိုအႏြယ္သည္ ျမစ္ႏွစ္မႊာ ျမစ္၀ွမ္းေဒသသို႔ ယဥ္ေက်းလာ၍ ေရာက္လာျခင္း မဟုတ္ဘဲ ေရာက္လာၿပီးမွ ယဥ္ေက်းသူမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ တိရိစၧာန္မ်ားကို အာရွတိုက္ အလယ္ပိုင္းတြင္ ေမြးျမဴခဲ့ၾကမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း အတည္တက် မေနခဲ့သျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးလည္း လုပ္ႏိုင္ခဲ့မည္ မဟုတ္ေပ။ ယခုမူ ယူဖေရးတီး၏ ျမစ္၀ပိုင္း ေျမၾသဇာ အေကာင္းဆံုး ေနရာသို႔ ေရာက္ရွိလာၿပီးျဖစ္၍ ယဥ္ေက်းမႈသည္လည္း တိုးတက္လာရမည္မွာ ဓမၼတာပင္ ျဖစ္သည္။

မြန္ဂို လူမ်ိဳးတြင္ မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားကို ေလ့လာေသာအခါ …
၁။ တာတာ (Tartar)
၂။ ေနမဲန္ (Naimans)
၃။ ခါဂစ္ (Kirghiz)
၄။ ၀ီဂူး၀ါး (Uighurs)
၅။ ဟန္း (Huns)
၆။ ကစ္ပ္ကက္ (Kipchaks)
၇။ ကေရ (Karaits) စသျဖင့္ သိရသည္။

ဤမြန္ဂိုအႏြယ္မ်ားထဲတြင္ ကရင္၏ အမည္ႏွင့္တူေသာ ကေရ (Karaits) ျဖစ္ပါသည္။ ကရင္သည္ မြန္ဂို အႏြယ္၀င္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ကရင္သည္ မ်ိဳးႏြယ္စုႀကီး တစု ျဖစ္ေၾကာင္းကို အေရွ႕ေတာင္ အာရွတြင္ရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၌ ပ်ံ႕႔ေနေသာ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ လူဦးေရကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ သိႏိုင္သည္။ ကရင္လူမ်ိဳးသည္ လာအို၊ ကေမၻာဒီးယား၊ ထိုင္း စေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၌ အမ်ားအျပား ရွိၾကသည္။

ကရင္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း၌လည္း လူနည္းစု မဟုတ္ဘဲ လူမ်ားစု ျဖစ္ပါသည္။ လူနည္းစုဟု သတ္မွတ္ခံရျခင္းမွာ ကရင္မ်ိဳးႏြယ္ခြဲမ်ား ဥပမာ - ပေဒါင္၊ ကရင္နီ၊ ပအို၀့္၊ ယင္းျဖဴ၊ ယင္းနက္၊ ယင္းၾကား၊ လားဟူ စသည့္ ကရင္မ်ိဳးႏြယ္ခြဲမ်ားကို ထည့္မေပါင္းဘဲ ခြဲထားေသာေၾကာင့္ နည္းေနရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

မြန္ဂို အႏြယ္မ်ားကို တႏြယ္စီ ေလ့လာပါက …
၁။ တာတာ သည္ ဂ်င္ဂစ္ခန္၊ ကူဗလိုင္ခန္ႏွင့္ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး ယခု တ႐ုတ္ျပည္မတြင္ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာသြားသည္။
၂။ ေနမဲန္ သည္ အာရွ အလယ္ပိုင္း၌ ရွိသည္။ (History of the world by Weech, 2nd edition, page 285)
၃။ ခါဂစ္ သည္ ဆိုဗီယက္ ျပည္ေထာင္စု တာကစ္စတန္နယ္တြင္ ရွိသည္။ (Lands and peoples, vol 3, page 169)
၄။ ၀ီဂူး၀ါး သည္ တ႐ုတ္ျပည္ တိအန္ရွန္ ေတာင္တန္း ၀န္းက်င္တြင္ ရွိသည္။ (China pictorial 4/1985, page 12)
၅။ ဟန္း သည္ ယခု ဟန္ေဂရီ ႏိုင္ငံ၌ ေနထိုင္လွ်က္ ရွိသည္။ (ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္း အတြဲ ၁၄၊ က ၄၉ - ၅၁ - ၆၅)
၆။ ကစ္ပ္ကက္ သည္ ဆိုဗီယက္ ျပည္ေထာင္စု ေကာ့ေကးရွ ေတာင္တန္းႏွင့္ ကပ္စပီယံ ပင္လယ္၀န္းက်င္တြင္ ပ်ံ႔ႏွံ႔ေနသည္ဟု ယူဆရသည္။ (History of the world by Weech, 2nd edition, page 286)
၇။ ကေရ။ မာကိုပိုလုိ ခရီးသြားမွတ္တမ္း (The travels of Marcopolo, edited by Thomas Wright, MA. FRS.) (ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ စာၾကည့္တိုက္) အခန္း ၃၉ - တ - ၂၃၄ တြင္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ယူနန္နယ္၌ ေနထိုင္ေၾကာင္း၊ နယ္ႀကီး ၇ နယ္ခြဲ၍ အုပ္ခ်ဳပ္ရေၾကာင္း၊ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ယာခ်ိ (Yachi) ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ကရင္၏ အမည္ကိုလည္း ကေရရင္ (Karaian - Karaianer) ဟု ေရးသားထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ Judson of Burma by Professor B.R. Fearn စာ ၇၉ တြင္လည္း ကရင္၏ အမည္ကို ကေရရင္ ဟု ေရးသား ေဖာ္ျပ ထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ၎ျပင္ Professor Fearn ကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ မာကိုပိုလို မွတ္တမ္းကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ယိုးဒယားႏိုင္ငံမ်ားရွိ ကရင္မ်ားကို သီအုိဒို စတင္း (Theodore Stern) က ကေရရန္နယ္ (Carianners) ဟု ေဖာ္ျပထားသည္ (Pwo Karen by James W. Hamilton, VII)။

ထို႔ေၾကာင့္ မြန္ဂို အႏြယ္မွ ကေရ သည္ အာရွ အေရွ႕ ေတာင္ပိုင္းသို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔၀င္ေရာက္လာေသာ ကရင္ Karen မ်ားသာ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ၎ျပင္ ကေရ မွ ကရင္ သို႔ အသံလွယ္သြားျခင္းသည္ မထူးဆန္းေသာ ကိစၥသာ ျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ပ်ဴဂါမ ေခၚ ပ်ဴရြာသည္ ယခုအခါ ပုဂံသို႔ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့သည္ (အေျချပဳ ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရးသမိုင္း၊ တြဲ (၁)၊ စာ ၁၈၄၊ ဒို႔ေက်ာင္းသား (အထူး) ၁၉၈၃ ခု၊ ဇန္န၀ါရီလ၊ စာ ၂၃၊ Jers – Vol VIII, part 1, Oct, 1975, p 59)။

ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။

ကရင္အမ်ိဳးသားႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ က်င္းပေရး ဗဟိုေကာ္မတီ (မဟာရန္ကုန္) ၏ နံရံကပ္စာေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ သုေတသန စာတမ္းတခုကို ျပန္လည္ ေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ေစာေက်ာ္ခေရာ့စ္ ဘေလာ့မွ တဆင့္ယူတင္ထားသည္

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္

ကရင္လူမ်ိဳး၏ မူလဇာစ္ျမစ္ (၂) ကရင့္ေရးရာ, သမိုင္း, ေဆာင္းပါး

ကရင္လူမ်ိဳး၏ မူလဇာစ္ျမစ္ (၂)
သုေတသနစာတမ္း
ေစာေဖာ (ရန္ကုန္တကၠသိုလ္)

karen-manကမၻာ့လူမ်ိဳးႏြယ္မ်ား

ကမၻာ့သမိုင္း စတင္ျဖစ္ေပၚမႈ The Beginning of History ကို ျပန္၍ ေလ့လာမည္ ဆိုပါက လူမ်ိဳးႀကီး ၃ မ်ိဳးကို ေတြ႕ရေပမည္။ ၎တို႔မွာ
၁။ အသားမည္း အႏြယ္ Negaroid နီဂရြိဳက္
၂။ အသားျဖဴ အႏြယ္ Europoid ယူ႐ိုပြိဳက္
၃။ အသား၀ါ အႏြယ္ Mongoloid မြန္ဂိုလြိဳက္ တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

နီဂရြိဳက္ အႏြယ္၀င္မ်ားမွာ အာဖရိကတိုက္ဖက္သို႔ ပ်ံ႔ႏွံ႔ၿပီး ကင္းယန္း၊ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယန္း၊ ဇင္ဘာေဘြးယန္း စသျဖင့္ အာဖရိက လူမ်ိဳး၊ ႏိုင္ငံမ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ပင္လယ္ သမုဒၵရာကို ျဖတ္၍ အေရွ႕အိႏိၵယ ကြၽန္းစုဘက္ ေတာင္ကြၽန္းမ်ား အထိပင္ ပ်ံ႔လြင့္ ေရာက္ရွိၾကေပသည္။

ယူ႐ိုပြိဳက္ အႏြယ္၀င္မ်ားမွာ အာဖရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္းႏွင့္ ဥေရာပတိုက္သို႔ ေရာက္ရွိသြားၾကသည္။ ထင္ရွားသည့္ ေရွးဦးမ်ိဳးႏြယ္မ်ားမွာ ဆီးမိုက္၊ ဟန္းမိုက္၊ အာရိယန္ စသည္တို႔ ျဖစ္ၾကသည္။ အာရိယန္မ်ားသည္ အိႏၵိယျပည္သို႔ပင္ ေရာက္ရွိၾကသည္။ ၎ယူ႐ိုပြိဳက္မ်ားကို Compton’s Encyclopedia စြယ္စံုက်မ္း အတြဲ S.(K.L) စာမ်က္ႏွာ 98-A တြင္ ပါရွိေသာ Language Family Tree ေခၚ ဘာသာစကား မိသားစုတြင္ ထင္ရွားစြာ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါသည္။

မြန္ဂိုလြိဳက္ ေခၚ အသား၀ါ အႏြယ္မ်ားသည္ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔ေသာ အာရွတိုက္ဘက္သို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာၾကသည္။ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ အသား၀ါ အႏြယ္၀င္ျဖစ္ေၾကာင္း သမိုင္းသုေတသီမ်ားႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားက လက္ခံထားၾကသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အသား၀ါ အႏြယ္ မြန္ဂိုလြိဳက္ကို သီးျခား ေလ့လာရန္ လိုပါသည္။

မြန္ဂိုလြိဳက္ ေခၚ အသား၀ါ အႏြယ္

အသား၀ါ အႏြယ္၀င္ မြန္ဂိုလူမ်ိဳးမ်ားကို ေလ့လာရာတြင္ ရႏိုင္ေသာ အေျခအေနအရ လုိရင္းအခ်က္ကိုသာ တင္ျပပါမည္။ ကမၻာႀကီးကို ဘူမိေဗဒ ပညာရွင္မ်ားက သက္ဦးကပ္ (Palaeozoic or Primary Era)၊ သက္လယ္ကပ္ (Mesozoic)၊ သက္ေႏွာင္းကပ္ (Cenozoic Era)၊ စတုတၳကပ္ (သို႔) ႏွင္းခဲေခတ္ (Quarternary Era or Glacial Age) ဟူ၍ ေခတ္ ၄ ေခတ္ ခြဲ၍ ေလ့လာၾကပါသည္ (အေျချပဳ ျမန္မာႏိုင္ငံေရးသမိုင္း ပ-တြဲ၊ စာ ၃၇-၅၅)။

သက္ဦးကပ္ကို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း သန္းေျခာက္ရာ (၆၀၀ သန္း) ခန္႔က စတင္ခဲ့ၿပီး စတုတၳကပ္ ေခၚ ႏွင္းခဲေခတ္သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္တသန္း (၁ သန္း) က စတင္ခဲ့သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ (ဤေခတ္မ်ား အေၾကာင္းကို အၾကမ္းဖ်င္း ေလ့လာလိုပါက ရန္ကုန္တိရိစၧာန္ ဥယ်ာဥ္ သဘာ၀ သမိုင္း ျပတိုက္တြင္ ေလ့လာ ႏိုင္ပါသည္။)

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္တသန္း (၁ သန္း) က စၿပီး လူသားမ်ား စတင္ေပၚထြန္းခဲ့သည္ဟု သမိုင္း သုေတသီမ်ားက ယူဆၾကသည္။ ဤ ႏွင္းခဲေခတ္တြင္ မြန္ဂိုလြိဳက္ အသား၀ါ အႏြယ္၀င္မ်ားသည္ အာရွတိုက္ အလယ္ပိုင္း၌ သြားလာ က်က္စား ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္။ သတိျပဳရမည္မွာ ထိုအခ်ိန္၌ မည္သည့္လူမ်ိဳးမွ မယဥ္ေက်းၾကေသးေသာ အခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။

ဤေခတ္အတြင္းမွာပင္ မြန္ဂိုလြိဳက္ အသား၀ါ အႏြယ္၀င္မ်ားသည္ ႏွင္းခဲမ်ား၊ ေရခဲမ်ား ဖံုးလႊမ္းမႈေၾကာင့္ ဥေရာပတိုက္ႏွင့္ လည္းေကာင္း၊ အာရွတိုက္ ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ လည္းေကာင္း အဆက္ျပတ္သြား ခဲ့ရသည္ (History of the world by Weech, page 24, 25)။

ထို မြန္ဂိုလူမ်ိဳး အခ်ိဳ႕တို႔သည္ အာရွတိုက္ အလယ္ပိုင္း မွတဆင့္ အာရွတိုက္ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္ အစြန္းရွိ ခ်ဴေကာ့စကီး ကြၽန္းဆြယ္ Chucotsky pennisula ႏွင့္ အေမရိကတိုက္ အေနာက္ေျမာက္ အစြန္ရွိ အလာစကား ကို ခြဲျခားထားသည့္ မိုင္ ၆၀ သာက်ယ္ေသာ ဘယ္ရင္ ေရလက္ၾကားကို ျဖတ္ၿပီး အေမရိကတိုက္ တခြင္တျပင္တြင္ သြားေရာက္ အေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ဂရင္းလန္ကြၽန္း တိုင္ေအာင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားၾကသည္။

အေမရိကတိုက္သို႔ ေရာက္သြားၾကေသာ အသား၀ါ မြန္ဂိုမ်ားသည္ ရာသီဥတုႏွင့္ သဘာ၀ ေရေျမ အေျခအေနအရ အသားေရာင္ နီက်င့္က်င့္ ျဖစ္လာၾကသည္ (Their yellow skin depened till it become copper-red)။ ထို႔ေၾကာင့္ ၎တို႔ကို လူနီ အင္ဒီးယန္းမ်ား Red Indian ဟု အမည္တမ်ိဳးႏွင့္ ေခၚတြင္လာၾကသည္။ အေမရိက အလယ္ပိုင္း (ယခု မကၠစီကို၊ ဟြန္ဒူးရပ္စ္၊ နီကာရာဂြာ စေသာ ေဒသမ်ား) သို႔ ေရာက္ေသာအခါ အဆင့္ျမင့္မားေသာ အက္စတက္ Aztecs၊ အင္းကားစ္ Incas ကဲ့သို႔ေသာ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားကို ေပၚထြန္းေစခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၎ယဥ္ေက်းမႈမ်ားသည္ အလြန္ေနာက္က်ၿပီးမွသာ ေပၚထြန္းျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဤမွ် ရွင္းျပျခင္းျဖင့္ အေစာဆံုးေသာ ႏွင္းခဲေခတ္ (ေရခဲေခတ္) မွ မြန္ဂိုမ်ားကို အၾကမ္းဖ်င္း သိေလာက္ၿပီဟု ယူဆပါသည္။ အေစာပိုင္း မြန္ဂိုမ်ားသည္ မယဥ္ေက်းၾကေသးေသာ မြန္ဂိုမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ ေက်ာက္ေခတ္ဦး Paleolithic ထက္ပင္ ေစာသျဖင့္ လူ႐ိုင္း အဆင့္မွာသာ ရွိၾကေပေသးသည္။

ယခု ကြၽႏု္ပ္တို႔ ေလ့လာေသာ မြန္ဂိုအႏြယ္၀င္မ်ားမွာ ေရခဲေခတ္ ၿပီးဆံုးၿပီး လူယဥ္ေက်းမႈ (ယဥ္ေက်းေသာလူမ်ား) စတင္ေသာ အခ်ိန္မွစ၍ ေလ့လာမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ဤအခ်က္သည္ပင္ ကြၽႏု္ပ္၏ ယူဆခ်က္ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ ကရင္အမ်ိဳးသား ပညာရွင္မ်ား၏ ယူဆခ်က္မွာ ကြဲလြဲမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ယဥ္ေက်းေသာ သူမ်ားဟု ဆိုရာ၌ အတည္တက် ေနထိုင္ၿပီး စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ေမြးျမဴေရးကို စတင္လုပ္ကိုင္ေသာ အခ်ိန္ကာလကို ဆိုလိုပါသည္။

အေစာပိုင္း လူသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားသည္ လူ႐ိုင္းဘ၀ျဖင့္ အသားငါး အစိမ္း၊ သစ္သီး သစ္ဖု သစ္ဥမ်ားကိုသာ ရွာေဖြစားေသာက္၍ တေနရာမွ တေနရာသို႔ လွည့္လည္သြားလာ ေနထိုင္ၾကသူမ်ား (Nomads) သာ ျဖစ္ပါသည္။ ေရခဲေခတ္ကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး တဖန္ ေက်ာက္ေခတ္ဦး (ေက်ာက္ၾကမ္းေခတ္) Paleolithic age, ေက်ာက္ေခတ္လယ္ Mesclithic age, ေက်ာက္ေခ်ာေခတ္ (ေက်ာက္ေခတ္သစ္ / ေက်ာက္ေခတ္ေႏွာင္း) Meolthic age ဟူ၍ ေက်ာက္ေခတ္မ်ားကို ေက်ာ္လြန္ခဲ့ၿပီးေနာက္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး လုပ္ကိုင္ကာ အတည္တက် ေနထိုင္ေသာ ယဥ္ေက်းသည့္ ေခတ္သို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့ေပသည္။

စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး လုပ္ကိုင္ၿပီး အတည္တက် ေနထိုင္ျခင္းျဖင့္ လူသားတို႔ ယဥ္ေက်းမႈ ျမင့္မားလာခဲ့သည္ကို သမိုင္းျဖစ္ေပၚ တိုးတက္မႈအစဥ္တြင္ ေတြ႕ရပါသည္။ သို႔ျဖစ္၍ အျခားလူမ်ိဳးမ်ားနည္းတူ ယဥ္ေက်း၍ လာၿပီဟု ယူဆရေသာ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ကမၻာေပၚရွိ မည္သည့္ေနရာတြင္ ေရာက္ရွိေနသည္ကို ရွာေဖြရေပမည္။

ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ လူ႕ယဥ္ေက်းမႈ တိုးတက္ထြန္းကာရာ အရပ္ေဒသမ်ားကို စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး လုပ္ကိုင္ႏိုင္သည့္ ေရရရွိေသာ ျမစ္၀ွမ္းအရပ္မ်ားတြင္ ေတြ႕ရွိရသည္။

လူ႕ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားရာ ျမစ္၀ွမ္းအရပ္မ်ားမွာ …
၁။ ႏိုင္းလ္ ျမစ္၀ွမ္းေဒသ (အီဂ်စ္ျပည္)
၂။ ျမစ္ႏွစ္မႊာ ျမစ္၀ွမ္းေဒသ (မက္ဆိုပိုေတးမီးယား Mesopotamia (သို႔) ရွိနားလြင္ျပင္ Shinar plain)
၃။ အိႏၵဳ - ဂဂၤါ ျမစ္၀ွမ္းေဒသ (အိႏိၵယျပည္) (Indus, Ganges)
၄။ ျမစ္၀ါ (သို႔) ဟြမ္ဟို ျမစ္၀ွမ္းေဒသ (တ႐ုတ္ျပည္) (Yellow river or Hwang-Ho)

အထက္ပါ လူယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားရာ ေဒသႀကီးမ်ားအနက္ ေအဂ်င္ ပင္လယ္ေဒသႏွင့္ ႏိုင္းလ္ ျမစ္၀ွမ္း အထက္ပိုင္း ေဒသမ်ားတြင္ ဆီးမိုက္၊ ဟန္းမိုက္ အႏြယ္၀င္မ်ား ေနထိုင္ၾကၿပီး မြန္ဂို အႏြယ္၀င္မ်ား ေနထိုင္ေၾကာင္း မသိရွိရေပ။ သို႔ျဖစ္၍ မြန္ဂို အႏြယ္၀င္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာမႈတြင္ ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ လိုမည္ မဟုတ္ေပ။ ေျမထဲ ပင္လယ္ ေျမာက္ဘက္ႏွင့္ ေအဂ်င္ ပင္လယ္ ေျမာက္ဘက္ ဥေရာပတိုက္ဘက္တြင္ အာရိယန္အႏြယ္၀င္မ်ား ပ်ံ႔ႏွံ႔ေနထိုင္ၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ က်န္ရွိေသာ လူ႕ယဥ္ေက်းမႈ စတင္ထြန္းကားရာ ေဒသမ်ားအနက္ အိႏၵဳ - ဂဂၤါ ျမစ္၀ွမ္း ေဒသသည္ အိႏၵိယျပည္တြင္ရွိၿပီး အသားမည္း ဒရာဗီးဒီးယန္း Dravedian မ်ားသာ စတင္ အေျခခ်ရာ ေဒသ ျဖစ္သျဖင့္ အသား၀ါ မြန္ဂို အႏြယ္၀င္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ထိုေဒသမွ စတင္မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေသခ်ာေပသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ျမစ္၀ါ ျမစ္၀ွမ္း ေဒသႏွင့္ မက္ဆိုပိုေတးမီးယား ျမစ္ႏွစ္မႊာ ျမစ္၀ွမ္းေဒသကို ဆက္လက္ ေလ့လာရေပမည္။

ျမစ္၀ါျမစ္၀ွမ္း ေခၚ ဟြမ္ဟိုျမစ္၀ွမ္း ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားရာ ေဒသကို ေလ့လာေသာအခါ ထိုေဒသတြင္ ေရွးေဟာင္း တ႐ုတ္ ယဥ္ေက်းမႈ ေပၚထြန္းခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ လွည့္လည္သြားလာသူမ်ား မဟုတ္ဘဲ အိမ္ႏွင့္ အတည္တက် ေနထိုင္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။ (History of the world by Weech, second edition, page 333, Acient China ” The Chinese grew up as dwetters in houses, not as nomads in tents.”)။ တဖန္ တ႐ုတ္တို႔သည္ အသား၀ါ အမ်ိဳးတူ ျဖစ္ၾကေသာ္လည္း မြန္ဂိုမ်ား မဟုတ္ဟု သိရွိရသည္။ (Pratical knowledge for all, vol 2 by Sir John Hammertal, page 132, “Early history of China and Japan”, The Chinese people, like most of the Fore EAstern Asiaties, are Mongols, skin to but not indentical with the Mongols proper or Hun of Central Asia, - )

သို႔ျဖစ္၍ ကရင္လူမ်ိဳးသည္ ျမစ္၀ါျမစ္၀ွမ္း၌ ယဥ္ေက်းေသာ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးအျဖစ္ႏွင့္ မေပၚခဲ့ဟု ယူဆရေပသည္။ အခ်ိဳ႕ ပုဂၢိဳလ္မ်ားက ကရင္သည္ တ႐ုတ္မ်ိဳးႏြယ္တခု (Off shoot of Chinese) ဟု ထင္ျမင္ၾကေပသည္။ ဤယူဆခ်က္သည္လည္း မျဖစ္ႏိုင္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ခရစ္ မေမြးဖြားမီ ကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ အေရွ႕ေတာင္အာရွသို႔ ေရာက္ႏွင့္ေသာ ကရင္လူမ်ိဳးႏွင့္ အတူ ပါလာသည့္ ဗိသုကာ ပညာ လက္ရာမ်ားႏွင့္ ယဥ္ေက်းလွေသာ ေျပာဆိုဆက္ဆံပံုမ်ားသည္ ဘယ္နည္းႏွင့္မွ် ထို ေရွးေရွးအခါက တ႐ုတ္လူမ်ိဳးမ်ားထံမွ အေမြ မရႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ တ႐ုတ္သည္ပင္လွ်င္ ခရစ္ မေမြးဖြားမီ အခ်ိန္က ယဥ္ေက်းလာရန္ ႀကိဳးစားၾကလွ်က္ပင္ ရွိေသးသည္ဟု ယူဆရသည္။

အခ်ိဳ႕ကလည္း ကရင္မ်ားသည္ တိဘက္က လည္းေကာင္း၊ တ႐ုတ္ျပည္ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းက လည္းေကာင္း တေရြ႕ေရြ႕ ေျပာင္းေရႊ႕ၿပီး အေရွ႕ေတာင္အာရွသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္ဟု ဆိုသည္။ ထို အဆိုကို မျငင္းပယ္လိုပါ။ သို႔ရာတြင္ မယဥ္ေက်းေသာ တိဘက္မ်ား ေနထိုင္ရာ ေဒသႏွင့္ သြားလာရန္ပင္ အလြန္ ခက္ခဲေသာ တ႐ုတ္ျပည္ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းမွ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား စတင္ မေပါက္ဖြားလာသည္ကိုေတာ့ ေလ့လာသူတိုင္း သေဘာေပါက္ၾကမည္သာ ျဖစ္ပါသည္။

ေရခဲေခတ္ (စတုတၳကပ္) ၌ ေရခဲ ႏွင္းခဲ ပိတ္၍ အာရွတိုက္ အလယ္ပိုင္း၌ ေသာင္တင္ေနခဲ့ေသာ မြန္ဂိုလြိဳက္ အၾကြင္းအက်န္မ်ားလားဟု စဥ္းစားၾကည့္လွ်င္လည္း ထို ႏွင္းခဲေခတ္ မြန္ဂို အသား၀ါမ်ားသည္ ေက်ာက္ေခတ္ဦးထက္ေစာၿပီး လူဟူ၍ ေပၚလာခဲ့ေသာ လူသားမ်ား ျဖစ္ၾကရာ လူ႐ိုင္းမ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ထို မြန္ဂို အၾကြင္းအက်န္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ တေနရာရာတြင္ ေရာက္ရွိေနေသာ အသား၀ါ အႏြယ္စု တစုစုမွ ေသာ္လည္းေကာင္း ပြားလာရမည္ဟု ယူဆစရာ ရွိပါသည္။ ထိုသို႔ မဟုတ္ပါကလည္း ႏွစ္ၾကာေညာင္း၍ အာရွအလယ္ပိုင္းတြင္ တေနရာမွ တေနရာသို႔ ေရြ႕လ်ားသြားလာေသာ မြန္ဂိုမ်ားသည္ ယဥ္ေက်းလာၾကသည္ဟု ေျပာရန္မွာလည္း အတည္တက် ေနထိုင္ၿပီး စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ေမြးျမဴေရး လုပ္ကာ အျခားယဥ္ေက်းေသာ သူမ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈ မရွိဘဲႏွင့္ ေတာင္ထိပ္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ျမက္ခင္းျပင္တြင္ လည္းေကာင္း ယဥ္ေက်းလာရန္မွာ ခက္ခဲလွပါသည္။

ယဥ္ေက်းမႈ တိုးတက္လာျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းမွာ လူတို႔သည္ အတည္တက် ေနထိုင္ၾကၿပီး စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ကာ ပတ္၀န္းက်င္လူမ်ိဳးေပါင္းစံုႏွင့္ ေတြ႕ထိဆက္ဆံၿပီးေနာက္ပိုင္း တျဖည္းျဖည္းမွသာ ယဥ္ေက်းလာၾကသည္သာ ျဖစ္ရေပသည္။

သို႔ျဖစ္၍ က်န္ရွိေသာ ျမစ္ႏွစ္မႊာ ျမစ္၀ွမ္းေဒသ (၀ါ) ရွိနားလြင္ျပင္ (၀ါ) မက္ဆိုပိုေတးမီးယားေဒသ ကိုသာ ေလ့လာရန္ ရွိပါသည္။

ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။

ကရင္အမ်ိဳးသားႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ က်င္းပေရး ဗဟိုေကာ္မတီ (မဟာရန္ကုန္) ၏ နံရံကပ္စာေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ သုေတသန စာတမ္းတခုကို ျပန္လည္ ေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေစာေက်ာ္ခေရာ့စ္ ဘေလာ့ကာမွ တဆင့္ကူးယူထင္ထားသည္

လ္ုယာ့အ္ွဍာ္...

ပ၀္.ေအ.ဟွံင္ဏ္ွ ထာင္အ္ွေက္ွေဖ္ွထာင္လာ. လု္အ္ုလင္.ဏင္ထီးဆာ္